İnsanları değiştirebileceğimize dair inanç, en yaygın yanılgılardan biridir. Bu yanılgının en görünür hâli ise ilişkilerde ortaya çıkar.
Özellikle kadınlar, karşılarındaki erkeği zamanla değiştirebileceğine inanır. Bu neredeyse klasik bir senaryodur.
Başta görmezden geldikleri detayları, ileride çözülecek sorunlar gibi düşünürler. “Şimdi böyle ama beni sevdiği için değişebilir” fikri, birçok ilişkinin temel varsayımıdır.
Çünkü çoğu kadın ilişkiye olduğu gibi değil, olabileceği hâliyle bakar. Yani karşısındaki kişiyi değil, onun potansiyelini sever.
★★★
Bunun en güçlü sebeplerinden biri yetiştirilme şekli ve kadının büyürken içinde bulunduğu kültüdür.
Küçük yaştan itibaren kadınlara ilişkiyi ayakta tutan taraf olma rolü verilir. “Yuvayı dişi kuş yapar” denir.
Sabretmek, idare etmek, düzeltmek genelde kadının rolüdür. Böyle davranışlar toplum tarafından takdir görür ve ödüllendirilir.
Genelde bu yüzden kadınlar, erkeğin bazı davranışlarını görmezden gelir ve “zamanla düzelir” diye düşünür.
Aslında bu, karşısındaki kişiyi kabul etmek değil, onu yeniden tasarlayabileceğine inanmaktır.
★★★
Oysa gerçek çok daha farklıdır. Bir insanın karakteri, alışkanlıkları ve hayata bakışı öyle kolayca değişmez.
İlişkinin başında verilen küçük sinyaller çoğu zaman kalıcıdır.
Sorumluluk almayan biri, ileride de almaz. Empati kuramayan biri, zamanla hassaslaşmaz. Romantik olmayan biri bir gün elinde çiçeklerle kapınızda belirmez.
Sürekli sinirlenen biri anlayışlı, sakin birine dönüşmez. Bencil olan paylaşmayı öğrenmez. Cimri olan, cömertleşmez.
Ama çoğunlukla bu sinyaller genelde “şimdilik böyle” diye yorumlanır. Çünkü insan, sevdiği kişide sorun görmek istemez. Daha doğrusu, gördüğü sorunun kalıcı olduğunu kabul etmek istemez.
★★★
İlişkilerde en sık yapılan hata, olabilecek olana yatırım yapmaktır. Oysa ilişki mevcut gerçeklik üzerinden yürür, ihtimaller üzerinden değil. Karşındaki insan sana şu an ne sunuyorsa, gerçek olan odur.
Davranış değişikliği ile karakter değişikliği aynı şey değildir.
Bir insan kısa vadede bazı davranışlarını törpüleyebilir. Daha dikkatli konuşur, daha özenli davranır, daha ilgili görünür.
Ama bu sürdürülebilir değildir. Çünkü bu bir iç dönüşüm değil, dış uyumdur. Bir süre sonra herkes özüne döner.
Bir insanı değiştirme fikri, çoğu zaman duygusal bir yanılgıdır. Gerçeklerle yüzleşmek zor geldiğinde insan bu illüzyona kendini kaptırır. Ama bu yanılgı sürdükçe, hayal kırıklığı da kaçınılmazdır.
★★★
İnsanlar değişebilir. Ama bu, sen yapabildiğin için değil, kendileri istedikleri veya buna ihtiyaç duydukları için olur. Bu fark doğru anlaşılmadığı sürece aynı hikâye farklı kişilerle tekrar yaşanır.
Yani birini olduğu gibi kabul edemiyorsan, onu değiştirmeye çalışmak çoğu zaman boşunadır. Onu değiştirmek yerine seçimi değiştirmek genelde daha akıllıca bir çözümdür.
