Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği (IATA), yükselen petrol ve jet yakıtı fiyatlarının küresel havacılık sektöründe maliyet baskısını artırdığını açıkladı. Yıllık bazda yaklaşık yüzde 70 artan yakıt maliyetlerinin, havayolu şirketlerinin net karını önemli ölçüde azaltması ve uçak bileti fiyatlarında artışa neden olması bekleniyor.
100 MİLYON DOLARLIK ARTIŞ
Brezilya’nın Rio de Janeiro kentinde düzenlenen IATA Genel Kurulu’nda konuşan Genel Direktör Wille Walsh, küresel havayolu şirketlerinin 2026 yılındaki jet yakıt harcamalarının bir önceki yıla göre yaklaşık 100 milyar dolar artacağını belirtti.
Jet yakıt faaliyetlerinde yıllık bazda yaşanan yüzde 70’lik yükseliş, havayolu şirketlerinin karlık oranları üzerinde doğrudan baskı oluşturuyor. Sektör temsilcileri ve uzmanlar, mevcut maliyet tablosunun yolculara daha yüksek bilet fiyatları olarak yansayacağı ifade ediliyor.
SEKTÖRDE KÂR KAYBI BEKLENTİSİ
IATA verilerine göre küresel havacılık sektörünün 2025 yılında 45 milyar dolar seviyesinde gerçekleşen net karının, artan maliyetlerin etkisiyle 2026 yılında yaklaşık 23 milyar dolar azalması öngörülüyor.
Sektör yöneticileri arasında yapılan anketler ve kredi derecelendirme kuruluşlarının değerlendirmeleri de bu beklentiyi destekliyor. Deloitte'un küresel havayolu yöneticileriyle gerçekleştirdiği ankette, sektörün karşı karşıya olduğu en önemli riskler arasında yakıt fiyatlarındaki dalgalanma ve enflasyon baskısı öne çıktı.
Kredi derecelendirme kuruluşu Fitch Ratings ise artan maliyet gerekçesiyle küresel havacılık sektörü görünümü “kötüleşiyor” seviyesine çekmiş bulunuyor.
PETROL FİYATLARINDAKİ ARTIŞ BASKI YARATIYOR
Havayolu şirketlerinin düşük kâr marjlarıyla faaliyet göstermesi, petrol fiyatlarındaki yükselişin uzun vadede uçuş maliyetlerini kalıcı olarak artırmasına yol açıyor.
Uzman değerlendirmelerine göre, bilet fiyatlarındaki artışlar uzun mesafeli ve premium sınıf uçuşlarda daha kolay tolere edilebilirken, turistik ve kısa mesafeli seyahatlerde yolcu talebi fiyat değişimlerine karşı daha hassas bir seyir izliyor.
MALİYET DENGELEEM STRAJİLERİ
Sektördeki büyük havayolu şirketleri, yüksek enerji maliyetlerinin geçici olmadığını varsayarak uzun vadeli planlamalar yapıyor.
"Örneğin; United Airlines planlamalarını, petrol fiyatlarının 2027 yılı sonuna kadar varil başına 100 doların üzerinde seyredeceği öngörüsüyle şekillendiriyor. Air New Zealand gibi bazı şirketler ise maliyet baskısının bir kısmını yakıt koruma (hedging) işlemleri ve bilet fiyatı ayarlamalarıyla dengelemeye çalışıyor.
TESLİMAT GECİKMELERİ MALİYETLERİ ARTIRIYOR
Havacılık sektörünün karşı karşıya olduğu maliyet baskısı yalnızca enerji fiyatlarıyla sınırlı kalmıyor.
Boeing ve Airbus'ta yaşanan yeni uçak teslimat gecikmeleri, havayolu şirketlerini filolarındaki daha yaşlı ve daha fazla yakıt tüketen uçakları kullanmaya devam etmek zorunda bırakıyor. Bu durum, yakıt tüketiminin yanı sıra bakım ve onarım giderlerini de artırarak şirketler üzerindeki finansal baskıyı derinleştiriyor.
