Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), kayıt dışı istihdamla mücadele kapsamında sigortalılık tespitlerine ilişkin yeni bir düzenlemeyi gündeme aldı. Türkiye Gazetesi yazarı İsa Karakaş’ın köşesinde aktardığı genelgeye göre, kamu görevlilerince düzenlenen bazı resmî tutanaklar ve yüz yüze tebliğ edilen trafik ceza tutanakları, fiilî çalışmanın tespit edilmesinde kullanılabilecek.
SSK (4/a) kapsamındaki çalışanları ilgilendiren uygulamayla, sahadan elde edilen bilgi ve belgelerin değerlendirilmesi ve sigortalılık işlemlerinin daha etkin yürütülmesi amaçlanıyor. Ancak resmî bir tutanağın bulunması, tek başına her durumda otomatik olarak prim günü kazanılacağı anlamına gelmiyor; belgelerin kapsamı ve fiilî çalışmayla bağlantısı değerlendirmeye alınacak.
SGK’DA FİİLÎ ÇALIŞMA TESPİTLERİ NASIL YAPILACAK?
Aktarılan genelgeye göre kamu idareleri ile kolluk kuvvetleri ve görevleri kapsamında resmî tespit yapan zabıta, doktor, veteriner ve mühendis gibi kamu görevlilerinden gelen bilgi ve belgeler, kayıt dışı istihdam incelemelerinde değerlendirilebilecek.
Resmî tutanaklarda kişinin belirli bir iş yerinde fiilen çalıştığının tespit edilmesi durumunda SGK tarafından inceleme ve işlem süreci başlatılabilecek. Tespitin niteliğine göre, tutanak tarihi itibarıyla en az bir günlük hizmet bildirilmesi gündeme gelebilecek.
TRAFİK CEZASI TUTANAKLARI DA İNCELENECEK
Düzenlemede öne çıkan başlıklardan biri de trafik ceza tutanakları oldu. Trafik polisleri veya jandarma tarafından düzenlenerek kişiye yüz yüze tebliğ edilen ceza tutanakları, kaçak sigortalılık incelemelerinde kullanılabilecek.
Söz konusu belgeler, SGK bünyesindeki Kayıt Dışı İstihdamla Mücadele (KADİM) servisleri tarafından değerlendirilecek. Yapılan incelemede aynı iş yerinde sigortalı olarak çalıştığı belirlenen kişilere ilişkin kayıtlar ayrıştırılacak; şüpheli görülen diğer durumlar ise daha ayrıntılı araştırılması amacıyla sosyal güvenlik denetmenlerine iletilebilecek.
PRİM GÜNLERİ NASIL HESAPLANACAK?
Birden fazla tespitin bulunduğu durumlarda, çalışanın aynı iş yerinde fiilen çalıştığını gösteren en eski tarihli belgenin işe giriş tarihinin belirlenmesinde esas alınabileceği aktarılıyor.
Aynı ayda veya takip eden aylarda farklı tarihlerde yapılan tespitler doğrultusunda, şartları karşılayan günler için birer günlük hizmet bildirilmesi söz konusu olabilecek. Bu tür kayıtların değerlendirilmesinde kısmi süreli çalışma hükümleri gündeme gelebilecek.
Tespitlerin arasında boş bir ay bulunması durumunda ise sonraki ayda ortaya çıkan ilk tespit yeni bir işe giriş olarak değerlendirilebilecek. Önceki çalışma dönemi de belirlenen son tespit tarihi dikkate alınarak sonuçlandırılabilecek.
İŞÇİLER VE İŞVERENLER İTİRAZ EDEBİLECEK
Çalışmasının kesintisiz ve sürekli olduğunu ileri süren işçiler ile yapılan tespitlere itiraz eden işverenler için yeniden inceleme yolu bulunuyor. İtiraz hâlinde dosyalar sosyal güvenlik denetmenleri tarafından yeniden değerlendirilebilecek ve gerektiğinde sahada inceleme yapılabilecek.
Düzenlemeyle kayıt dışı çalışmanın önüne geçilmesi, çalışanların eksik bildirilen hizmetlerinin tespit edilmesi ve haksız prim kazanımlarının önlenmesi amaçlanıyor. İşverenlerin de çalışanların işe giriş, çalışma süresi ve prim bildirimlerine ilişkin kayıtlarını eksiksiz tutmaları önem taşıyor.
