Emekli maaşlarının alım gücündeki gerileme ve en düşük aylığın geçim sınırının altında kalması, gündemindeki yerini koruyor. Sosyal Güvenlik Uzmanı (SGK) Özgür Erdursun, düşük emekli aylıklarının EYT düzenlemesinden kaynaklandığı yönündeki iddiaların gerçeği yansıtmadığını belirterek, asıl sorunun temelinin 2008 yılında yapılan düzenlemelerle atıldığını ifade etti.
E-DEVLET HESAPLAMALARI ENDİŞE YARATTI
Erdursun, e-Devlet’te yer alan güncel emekli aylığı hesaplama sistemlerinden çıkan sonuçların dikkat çekici boyutlara ulaştığını söyledi. Mevcut sistemin artık yüksek prim ödeyen çalışanları avantajlı konuma taşımadığını belirten Erdursun, “herkesi en düşük seviyede eşitleyen” bir yapının oluştuğunu ifade ederek şu çarpıcı rakamları paylaştı:
-Orta Gelirli: Asgari ücretin 2-2,5 katı maaş alan bir çalışanın emekli aylığı 20 bin TL bandında kalıyor.
-Yüksek Gelirli: Asgari ücretin 5-6 katı üzerinden prim ödeyen beyaz yakalılar bile 25-30 bin TL arasına sıkışmış durumda.
-Esnaf (BAĞ-KUR): Primini en üstten ödeyen esnaf, yatırdığı paranın karşılığını emeklilikte alamıyor.
“EYT ÇIKMASAYDI DA SONUÇ AYNI OLUCAKTI”
Düşük aylıkların kronolojik bir sistem hatası olduğunu vurgulayan Erdursun, 3 Mart 2023’te çıkan EYT yasasının sadece "zamanlamayı" değiştirdiğini, "hesaplama yöntemini" iyileştirmediğini hatırlattı. Erdursun, "Sistem esasen 1 Ekim 2008’de değişti. Eğer EYT hiç çıkmasaydı bile, bugün emekli olan herkes aynı düşük rakamları alacaktı" dedi.
3 BÜYÜK KUSUR
Aylıkların erimesine neden olan yapısal değişiklikler üç ana başlıkta toplanıyor:
Aylık Bağlama Oranlarının (ABO) Düşürülmesi: Çalıştıkça maaşın artması yerine düşmesine neden olan katsayılar.
Güncelleme Katsayısı: Emekli aylığı hesaplanırken kullanılan büyüme rakamlarının emekliye tam yansıtılmaması.
Refah Payı Kaybı: Milli gelir artışından emekliye verilen payın ciddi oranda azaltılması.
BU KESİM CİDDİ GELİR KAYBI YAŞAYACAK!
Erdursun, bu tablonun yalnızca mevcut emeklilerle sınırlı olmadığını vurgulayarak, 1 Ekim 2008 sonrası memuriyete başlayanların gelecekte ciddi gelir kayıplarıyla karşılaşabileceğini ifade etti. Kamu çalışanlarının emekli olduklarında maaşlarında yarıdan fazla düşüş yaşanabileceğini belirten uzman, “EYT maaşları düşürdü” yönündeki söylemlerin ise esas yapısal sorunu perdelediğini dile getirdi.
