Son yıllarda Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından artırılan denetimler, pek çok vatandaşın “emekli oldum” derken maaşının kesilmesine ve büyük borçlarla karşılaşmasına neden oluyor.
SGK Özgür Erdursun, e-Devlet’te günlerin görünmesinin yeterli olmadığını belirterek, sahte sigortalılık tuzağına karşı dikkat çekti.
Geçtiğimiz günlerde Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), 245 bin kişinin sigortasını iptal etti. Bu gelişme sonrası milyonlarca vatandaş “Hak gaspı yaşar mıyım?” endişesi yaşamaya başladı. Peki, sahte sigortalılık nasıl oluyor, itiraz edebilir mi? Sosyal Güvenlik Uzmanı Özgür Erdursun, köşe yazısında e-Devlet’te günlerin görünmesinin tek başına yeterli olmadığını belirterek, sahte sigortalılık tuzağına karşı dikkat edilmesi gerekenleri köşe yazısında dile getirdi.
SAHTE SİGORTALILIK NEDİR?
Erdursun’a göre sahte sigortalılık, bir kişinin bir işyerinde fiilen çalışmadığı halde çalışıyormuş gibi gösterilmesidir. Bu durum genellikle şu şekillerde ortaya çıkıyor:
·Eş, dost veya akraba işyerinde “hatır için” sigortalı gösterilme
·Hiç tanımadığı bir işyerinde aracıya para vererek sigorta yaptırma
·Kağıt üzerinde var olan ama gerçekte faaliyet göstermeyen şirketler üzerinden bildirim yapılması
·İşyerine hiç gitmeden, görev yapmadan sigortalı görünme
Erdursun, “Bu tür kayıtlar ilk etapta sistemde görünse de, denetim sırasında ‘fiili çalışma yok’ tespiti yapılırsa geçersiz sayılıyor” dedi.
GÜNLERİM GÖRÜNÜYORDU DEMEK YETERLİ DEĞİL
Sosyal güvenlik hukukunun temel kuralını hatırlatan Erdursun, “Sigorta, bildirimle değil, fiili çalışmayla kazanılır” uyarısında bulundu.
SGK denetimleri çoğu zaman yıllar sonra gerçekleşebiliyor. Bir işyerinin şikayet, ihbar veya veri analizleri sonucunda denetlenmesi halinde, fiili çalışma yoksa geçmiş sigortalılık süreleri geçersiz sayılabiliyor.
EMEKLİLİKTEN SONRA SORUN ÇIKMASININ SEBEBİ
Erdursun, “SGK’nın denetim mekanizması her zaman başvuru anında sonuçlanmaz. Emekli aylığı bağlandıktan sonra gelen ihbar, toplu iş yeri incelemesi veya veri analizleri dosyanın yeniden açılmasına neden olabilir” diyerek uyarılarda bulundu.
SAHTE SİGORTALILIĞIN AĞIR FATURASI
Erdursun, sahte sigortalılık tespit edildiğinde sonuçların yalnızca prim günlerinin silinmesiyle sınırlı kalmadığını söyledi. Geri ödemesi istenebilecek başlıca kalemler şunlar:
·Emekli aylıkları
·Bayram ikramiyeleri
·Sağlık giderleri
·İşsizlik ödeneği
·Diğer sosyal ödemeler
Üstelik bu ödemeler faiziyle birlikte talep edilebiliyor.
NEDEN SAHTE SİGORTALILIĞA YÖNELİYORLAR?
Erdursun’a göre 1 Ekim 2008’de yapılan yasa değişikliği bu riski artırdı. Önceden isteğe bağlı 4/A SSK primi ödenebilirken, bu hak 4/B Bağ-Kur’a alındı. 4/A statüsünden emekli olmak daha avantajlı olduğu için bazı vatandaşlar fiilen çalışmasalar bile bu yolu tercih edebiliyor.
ÇÖZÜM ÖNERİSİ
Erdursun, isteğe bağlı 4/A prim ödeme hakkı geri verilirse sahte sigortalılığın önleneceğini belirtti. Gerçekten çalıştığını kanıtlayan kişiler ise banka ödemeleri, bordro ve tanık beyanlarıyla haklarını arayabiliyor.
Erdursun son olarak, “Sahte sigortalılık bir çözüm değil; gecikmiş bir risktir. Sigorta, sistemde görünmekle değil, gerçekten çalışmakla kazanılır. Emeklilik konusunda uzmanlardan veya SGK merkezlerinden destek almak herkesin yararına olur” ifadelerini kullandı.
