Sosyal güvenlik uzmanı İsa Karakaş, Türkiye Gazetesi’ndeki yazısında Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun (YHGK) tarım emekçileri açısından emsal niteliği taşıyan kararını kamuoyuyla paylaştı. Karara göre, 1994 yılında pamuk satışından yapılan prim kesintisi SGK’ya aktarılmamış olsa bile sigorta başlangıcı olarak kabul edilebilecek.
Bir çiftçinin 1994 yılında pamuk satışından yapılan prim kesintisine dayanarak erken emeklilik talebiyle açtığı dava, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’na taşındı ve emsal niteliğinde önemli bir kararla sonuçlandı.
Olayda, özel bir şirket çiftçiden aldığı pamuk bedeli üzerinden sosyal güvenlik prim kesintisi yaptı ancak bu tutarı SGK’ya yatırmadı. Çiftçi ise elindeki makbuzla sigorta başlangıcının 1994 yılına çekilmesini ve EYT kapsamında yaş şartı aranmadan emekli olmayı talep etti.
İlk derece mahkemesi çiftçiyi haklı bulsa da Bölge Adliye Mahkemesi, “primlerin SGK’ya yatırılmadığı” gerekçesiyle kararı bozdu. Dosya daha sonra Yargıtay’a taşındı.
YHGK EMSAL NİTELİĞİNDE KARAR VERDİ
Yargıtay 10. Hukuk Dairesi’nin bozma kararının ardından dosyayı yeniden değerlendiren Yargıtay Hukuk Genel Kurulu (YHGK), tarım ürün bedellerinden yapılan prim kesintilerine ilişkin dikkat çeken bir hükme imza attı.
YHGK, kararında ürün bedelinden yapılan prim kesintisinin SGK’ya yatırılıp yatırılmadığının kontrolünün sigortalıya yüklenemeyeceğini belirterek, denetim ve takip sorumluluğunun Sosyal Güvenlik Kurumu’na ait olduğuna hükmetti.
Kararda ayrıca, kesintiyi yapmasına rağmen SGK’ya aktarmayan şirket yöneticilerinin kuruma karşı müştereken ve müteselsilen sorumlu olduğu ifade edildi. SGK’nın denetim ve tahsil yetkisine sahip olmasına rağmen görevini yerine getirmemesinin sonuçlarının sigortalıya yüklenemeyeceği vurgulandı.
YHGK, prim kesintisinin yapılmasının vatandaşın sosyal güvenlik sistemine dahil olma iradesini ortaya koyduğunu belirterek, makbuzun varlığının sigortalılık tespiti açısından geçerli bir delil olduğunu ve SGK kayıtlarında yer almamasının tescile engel oluşturmayacağını kayda geçirdi.
KİMLERİ KAPSIYOR?
Bu kapsamda, 8 Eylül 1999 ve öncesinde adına tarım ürün satışından prim kesintisi (tevkifat) yapılan vatandaşların, ellerindeki kesinti makbuzlarıyla mahkemeye başvurarak sigorta başlangıç tarihlerini geriye çektirmeleri mümkün olabilecek.
Karar, özellikle uzun yıllardır sigortalılık başlangıcı geç sayıldığı için 60 yaş şartına takılan tarım emekçileri açısından önem taşıyor. Uygulamanın kabul görmesi halinde, yüz binlerce çiftçinin EYT kapsamında yaş şartına takılmadan erken emeklilik hakkı elde edecek.
