Yüksek kira bedelleri, peşin depozito ve taşınma masrafları nedeniyle konut bulmakta zorlanan vatandaşlar, emlak piyasasında ortaya çıkan yeni bir uygulamayla karşı karşıya kaldı. Bazı emlakçıların, kiralık veya satılık ev arayanlardan konutu göstermeden önce “kapora” ya da “hizmet bedeli” adı altında 2 bin TL ile 5 bin TL arasında değişen peşin ücretler talep ettiği bildirildi.

Türkiye Gazetesi'nden Kaan Zenginli'nin haberine göre, talep edilen ödeme yalnızca konutun gösterilmesiyle sınırlı kalmıyor. Emlakçıların bu bedeli; müşterinin bütçesini ve beklentilerini analiz etmek, uygun portföyleri araştırmak ve belirlenen süre içinde alternatif seçenekler sunmak gibi gerekçelerle de istediği belirtiliyor. Bu durum, henüz kriterlerine uygun bir ev bulamayan vatandaşların ek masraflarla karşılaşmasına neden oluyor.

2000'li yıllarda sektörde sıkça karşılaşılan ve tepki çeken “yer gösterme ücreti” uygulaması, gayrimenkul sektöründeki kurumsallaşma ve yasal düzenlemelerle uzun süre önce gündemden düşmüştü. Ancak son dönemde artan maliyetler ve piyasadaki arz sıkıntısı gerekçe gösterilerek benzer bir uygulamanın yeniden yaygınlaşmaya başladığı kaydedildi.

MÜŞTERİNİN KRİTERLERİNE GÖRE PROFİL OLUŞTURULUYOR

Gayrimenkul sektöründe uygulanmaya başlanan sistemde, müşterilerin bütçe, bölge ve oda sayısı gibi kriterleri doğrultusunda bir profil oluşturuluyor. Emlakçı, bu profile uygun konutları araştırıyor, ilan sahipleriyle görüşüyor ve randevuları organize ediyor. Bir aya kadar sürebilen hizmet karşılığında müşteriden başlangıçta ücret alınıyor.

Konutun kiralanması veya satın alınması durumunda, başlangıçta ödenen tutarın aracılık komisyonundan düşüldüğü belirtiliyor. Ancak belirlenen süre içinde uygun bir ev bulunamaması, müşterinin sunulan seçenekleri beğenmemesi, başka bir konutta karar kılması ya da aramaktan vazgeçmesi halinde ücret iadesi konusunda anlaşmazlıklar yaşanabiliyor.

Emlakçılar harcanan zaman, yakıt ve personel giderlerini gerekçe gösterirken vatandaşlar, henüz kiralama veya satın alma işlemi gerçekleşmeden ödedikleri ücretin karşılığını sorguluyor.

UZMANLAR UYARIYOR: “YER GÖSTERME HİZMETİ KARŞILIĞINDA HERHANGİ BİR BEDEL TALEP EDİLEMEZ”

Tüketici Hukuku Uzmanı Avukat Ali Kaya'nın, son dönemde artan şikâyetler üzerine emlakçıların talep ettiği peşin ücretlerin hukuki dayanağı bulunmadığını vurguladığı belirtildi. Kaya, Taşınmaz Ticareti Hakkında Yönetmelik'in 19'uncu maddesine dikkat çekerek şu uyarıda bulundu:

“Taşınmaz Ticareti Hakkında Yönetmelik’in 19’uncu maddesi net bir sınır çizer: ‘Yer gösterme hizmeti karşılığında herhangi bir bedel talep edilemez.’ Ancak sahada bazı işletmelerin bu yasağı delmek için ‘danışmanlık ücreti’, ‘randevu bedeli’ veya ‘ciddiyet kaporası’ gibi isimler ortaya çıkardığını görüyoruz. Tüketiciler, bir kiralama veya satış işlemi resmiyete dökülmeden kesinlikle ödeme yapmamalıdır. Eğer böyle bir dayatmayla karşılaşıp para ödemişlerse ve evi tutmaktan vazgeçmişlerse, emlakçı bu paraya el koyamaz. Bu uygulama açıkça mevzuata aykırıdır”

EMLAKÇILAR ODASI BAŞKANI: “BU UYGULAMA MANTIK OLARAK ANLAŞILABİLİR ANCAK KANUNEN YASAK”

İstanbul Emlakçılar Odası Başkanı Nizameddin Aşa ise uygulamanın sektördeki maliyetler açısından anlaşılabilir olduğunu ancak mevcut mevzuat kapsamında yasal olmadığını belirtti. Aşa, emlak ofislerinin giderlerine ve hizmet bedellerine ilişkin değerlendirmesinde şu ifadeleri kullandı:

“Bu uygulama mantık olarak anlaşılabilir ancak kanunen yasak. Taşınmaz Ticareti Hakkında Yönetmelik’e göre, satış işlemlerinde alıcıdan ve satıcıdan ayrı ayrı yüzde 2, kiralamalarda ise bir aylık kira bedeli artı KDV oranında hizmet bedeli alınabiliyor. Bunun dışında özel danışmanlık hizmetleri de verilebilir. Dünyada bunun örnekleri var. Emlak ofislerinin giderleri ve ilan portallerine ödediği ücretler oldukça yüksek. Bu nedenle söz konusu modelin ortaya çıkması anlaşılabilir ve yaygınlaşması da mümkün. Biz taşınmaz gösterme ücretini suistimale açık olduğu için yasakladık. Özel danışmanlık hizmetiyle taşınmaz gösterme ücretinin birbirinden ayrılması ve sistemin somut kurallara oturtulması gerekiyor”