Tarım ve Orman Bakanlığı, et ve et ürünlerine ilişkin kuralları yeniden belirledi. Resmi Gazete'de yayımlanan yeni tebliğle birlikte kıyma satışından dönerin içeriğine, köftedeki yağ ve tuz oranından sucuk ve pastırmada kullanılabilecek maddelere kadar birçok alanda yeni düzenleme yapıldı.

Yeni dönemde hazır kıyma satışına son verilirken kanatlı kıymanın yalnızca dondurulmuş olarak satışına izin verilecek. Etiketlerde kullanılan “%100” ifadeleri de yasaklanırken, işletmelere yeni kurallara uyum sağlamaları için 31 Mart 2027'ye kadar geçiş süresi tanındı.

FARKLI HAYVAN TÜRLERİNİN ETLERİ GELİŞİGÜZEL KARIŞTIRILAMAYACAK

Resmi Gazete'de yayımlanan “Türk Gıda Kodeksi Et, Hazırlanmış Et Karışımları ve Et Ürünleri Tebliği” ile et ürünlerinin üretimine ilişkin kurallar yeniden düzenlendi.

Büyükbaş ve küçükbaş hayvanlardan elde edilen karkas etlerinin birbiriyle, farklı kanatlı türlerinden elde edilen karkas etlerinin ise kendi aralarında karıştırılmasına izin verilecek. Bunun dışında farklı hayvan türlerinden elde edilen karkas etleri kural olarak birbirine karıştırılamayacak.

Ancak üretim teknolojisinin gerektirdiği durumlarda kanatlı eti ürünlerine büyükbaş veya küçükbaş hayvan eti ya da yağı eklenebilecek. Mekanik ayrılmış kırmızı et ise tebliğ kapsamındaki ürünlerin üretiminde kullanılamayacak.

HAZIR KIYMA SATIŞI BİTİYOR: KIYMA TÜKETİCİNİN TALEBİYLE HAZIRLANACAK

Yeni düzenlemeyle çiğ et ve kıymaya, ilgili mevzuatta belirtilen istisnalar dışında herhangi bir gıda katkı maddesi, gıda bileşeni veya organik ya da inorganik madde eklenemeyecek.

Mantı, içli köfte, çiğ köfte, kadınbudu köfte, lahmacun, pide, kebap, pizza, hazır yemek ve mezelerde kullanılan et ve kıymaların da tebliğde belirlenen şartlara uygun olması gerekecek.

Perakende işletmelerde hazırlanmış et karışımı olarak yalnızca pişmemiş köfte ile Kilis tava ve kâğıt kebabı gibi yöresel ürünler, büyükbaş ve küçükbaş hayvan etlerinden günlük olarak hazırlanıp satılabilecek.

Kıyma, kanatlı kıyma, köfte ve belirli yöresel ürünler dışındaki hazırlanmış kırmızı et ve kanatlı eti karışımları ise yalnızca tüketicinin talebi üzerine hazırlanabilecek.

Çiğ kanatlı etleri hazır ambalajlı şekilde satışa sunulacak. Ambalajın bütünlüğü bozulmadan tüketiciye ulaştırılması gerekecek. Tüketicinin talebi halinde hazır ambalajlı kanatlı etleri satış sırasında parçalanabilecek.

KÖFTEDE YAĞ VE TUZ ORANI SINIRLANDIRILDI

Kıyma kullanılarak hazırlanan köfte ve burger gibi kırmızı et karışımlarında toplam et proteini en az yüzde 10 olacak.

Bu ürünlerde yağ oranı yüzde 25'i, tuz oranı ise yüzde 2'yi geçemeyecek.

Ayrıca süt ve yumurtadan elde edilen proteinler dışındaki protein tozları ve benzeri azot kaynakları ile nişasta, soya ve soya ürünleri gibi dolgu maddelerinin kullanılması yasaklanacak.

Baharat, ekmek ve galeta unu gibi bileşenlerden kaynaklanan nişasta ve bitkisel proteinlerin toplamı ise yüzde 5'i aşamayacak.

DÖNERİN İÇERİĞİNE DE YENİ STANDART

Yeni tebliğle döner ürünleri “yaprak döner”, “kıyma döner” ve “yaprak-kıyma döner” olmak üzere üç gruba ayrıldı.

Yaprak döner yalnızca yaprak haline getirilmiş çiğ kırmızı etten üretilecek.

Kıyma dönerde en fazla yüzde 90 kıyma, en az yüzde 10 yaprak et bulunabilecek. Yaprak-kıyma dönerde ise yaprak et oranı en az yüzde 60, kıyma oranı en fazla yüzde 40 olacak.

Dönerde yağ oranı yüzde 25, tuz oranı ise yüzde 2 ile sınırlandırılacak. Fıstık ve peynir gibi girdilerin döner üretiminde kullanılmasına izin verilmeyecek. Yaprak dönerde diyet lifi de kullanılamayacak.

Dönerin toplam et proteini oranı ise en az yüzde 12 olacak.

Perakende satış noktalarında çiğ dönerin raf ömrü, pişirme işleminin başladığı andan itibaren en fazla 12 saat olacak.

KANATLI KIYMA SADECE DONDURULMUŞ SATILACAK

Yeni düzenlemenin dikkat çeken maddelerinden biri de kanatlı kıymaya ilişkin oldu.

Kanatlı kıyma ve kanatlı kıyma kullanılarak hazırlanan kanatlı eti karışımları yalnızca dondurulmuş olarak piyasaya sunulabilecek.

Kanatlı kıymadan üretilen köfte ve burger gibi ürünlerde toplam et proteini en az yüzde 10 olacak. Yağ oranı yüzde 15'i, toplam et proteinindeki kolajen bağ doku proteini oranı yüzde 10'u, tuz oranı ise yüzde 2'yi geçemeyecek.

Kanatlı eti döneri de “yaprak” ve “yaprak-kıyma” olmak üzere iki gruba ayrılacak. Yaprak-kıyma kanatlı dönerinde en az yüzde 60 yaprak kanatlı eti, en fazla yüzde 40 kanatlı kıyması bulunacak.

SUCUK VE PASTIRMADA DOLGU MADDELERİNE İZİN YOK

Tebliğ kapsamında sucuk, ısıl işlem görmüş sucuk, pastırma, kavurma, jambon ve emülsifiye et ürünleri için de yeni standartlar getirildi.

Sucukta toplam et proteini en az yüzde 15, ısıl işlem görmüş sucukta ise en az yüzde 13 olacak.

Pastırmada çemen hariç nem oranı yüzde 50'yi, çemen miktarı ise yüzde 10'u geçemeyecek. Kavurma ve kıyma kavurmada nem oranı en fazla yüzde 45, tuz oranı yüzde 3, yağ oranı ise yüzde 30 olabilecek.

Sucuk, ısıl işlem görmüş sucuk ve pastırmada protein tozu ve benzeri azot kaynakları, nişasta ve nişasta içeren maddeler ile soya ve soya ürünleri gibi dolgu maddeleri kullanılamayacak.

Kavurma, kıyma kavurma ve kurutulmuş jambonda da protein tozu, nişasta ve soya gibi dolgu maddelerine izin verilmeyecek.

ET ÜRÜNLERİNDE AROMA VE TÜTSÜLEMEYE SINIRLAMA

Yeni tebliğle bazı et ürünlerinde tütsüleme uygulaması da yasaklandı.

Sucuk, pastırma, kıyma kavurma, kavurma, döner ve kanatlı eti dönerinde tütsüleme yapılamayacak. Ayrıca sucuk, pastırma, kurutulmuş jambon, kavurma, kıyma kavurma, yaprak döner ve yaprak kanatlı dönerinde diyet lifi kullanılamayacak.

Kavurma ve kıyma kavurmaya ise herhangi bir gıda katkı maddesi eklenemeyecek.

Et aroması veren aroma vericilerin de tebliğ kapsamındaki ürünlere eklenmesine izin verilmeyecek. Sucuk, ısıl işlem görmüş sucuk, pastırma, kıyma kavurma, kavurma, döner ve kanatlı eti dönerine tütsü aroma vericisi de katılamayacak.

ETİKETLERDE “%100” DÖNEMİ SONA ERİYOR

Yeni düzenleme, ürünlerin etiketlenmesine ilişkin önemli değişiklikler de içeriyor.

Çiğ et, kıyma, hazırlanmış et karışımı, mekanik ayrılmış kanatlı eti ve et ürünlerinde ürün adı, hayvanın tür adıyla birlikte yazılacak.

Kıyma etiketlerinde yağ oranı ile kolajen bağ doku proteini/et proteini oranına ilişkin üst sınırlar temel görüş alanında gösterilecek.

Çiğ kanatlı eti, kanatlı kıyma ve hazırlanmış kanatlı eti karışımlarının etiketlerinde ise “Pişirme sırasında merkezi sıcaklık en az 72 °C’ye ulaşmalıdır” ifadesi bulunacak.

Döner ürünlerinde ürünün niteliğine göre “yaprak”, “kıyma” veya “yaprak-kıyma” ifadeleri kullanılacak. Kanatlı eti dönerlerinde de “yaprak” veya “yaprak-kıyma” ifadeleri ürün adıyla aynı renk, yazı karakteri ve puntoda yer alacak.

Emülsifiye et ürünlerinde baş eti kullanılması halinde etikette “Baş eti içerir” uyarısı bulunacak.

Et ürünlerinde kullanılan hayvansal yağın hangi hayvan türüne ait olduğu da içindekiler bölümünde belirtilecek. Kanatlı ürünlerine üretim teknolojisinin gerektirdiği durumlarda büyükbaş veya küçükbaş hayvan eti ya da yağı eklenmesi halinde bu bileşenler de etikette gösterilecek.

En dikkat çeken değişikliklerden biri ise “%100” ibaresine getirilen yasak oldu.

Buna göre ürün etiketlerinde marka dahil olmak üzere “%100”, “%100 Dana eti” veya “%100 Göğüs eti” gibi ifadeler ve logolar kullanılamayacak. Ürün adlarının ise aynı renk, yazı karakteri ve puntoda, bir bütün halinde yazılması gerekecek.

DONDURULMUŞ ÜRÜNLERE YENİ UYARI

Dondurulmuş olarak satılan çiğ et, kıyma, hazırlanmış et karışımları ve mekanik ayrılmış kanatlı etlerinin etiketlerinde “Çözündürüldükten sonra tekrar dondurulmaz” uyarısı bulunacak.

Bu etiketleme kuralları yalnızca ürün ambalajlarıyla sınırlı kalmayacak. Satış reyonları, reklam panoları, market katalogları, gazete ilanları ve sanal reklamlardaki ürün tanıtımları da yeni kurallara tabi olacak.

İŞLETMELERE 31 MART 2027'YE KADAR SÜRE VERİLDİ

Yeni tebliğle birlikte 2019 yılında yayımlanan “Türk Gıda Kodeksi Et, Hazırlanmış Et Karışımları ve Et Ürünleri Tebliği” yürürlükten kaldırıldı.

Tebliğin yayımlandığı tarihten önce faaliyet gösteren gıda işletmelerine yeni düzenlemeye uyum sağlamaları için 31 Mart 2027'ye kadar süre tanındı.

İşletmeler bu tarihe kadar eski tebliğ hükümlerine göre faaliyet gösterebilecek. 31 Mart 2027'den önce piyasaya sunulan ürünler ise raf ömürlerinin sonuna kadar satışta kalabilecek.

Yeni düzenleme 16 Eylül 2026 itibarıyla yürürlüğe girdi.