Emeklilikte Yaşa Takılanlar düzenlemesi, belirli tarihten önce sigortalı olan kişilerin yaş şartı aranmadan emekli olabilmesinin önünü açtı. Ancak EYT kapsamında bulunmak, herkesin aynı gün emekli olabileceği anlamına gelmiyor. Kişinin tabi olduğu sigortalılık statüsü ve gerekli prim koşulları ayrıca inceleniyor.
Düzenlemede temel tarih 8 Eylül 1999 ve öncesinde ilk kez sigortalı olanlar açısından önem taşıyor. Bu tarihten önce sigortalılık başlangıcı bulunan kişiler, diğer şartları da sağladıklarında EYT kapsamında değerlendirilebiliyor. Ancak ilk işe giriş kaydının niteliği ve uzun vadeli sigorta kollarına ilişkin bildirimler dikkatle kontrol edilmeli.
Özellikle staj veya çıraklık döneminde yapılan sigorta girişleriyle normal çalışan sigortalılığı birbirine karıştırılabiliyor. Staj sigortası çoğunlukla iş kazası ve meslek hastalığı gibi kısa vadeli sigorta kollarını kapsadığından, tek başına emeklilik başlangıcı olarak kabul edilmeyebiliyor. Bu nedenle hizmet dökümündeki ilk tarih kadar sigorta türü de önemli.
EYT'DE PRİM GÜNÜ VE HİZMET SÜRESİ BELİRLEYİCİ
EYT kapsamında emeklilik hakkı için kişinin tabi olduğu eski mevzuattaki prim günü ve sigortalılık süresi koşullarını sağlaması gerekiyor. Bu şartlar herkes için aynı değil. İlk sigortalılık tarihi ve 4A, 4B veya 4C statüsü, gerekli koşulların belirlenmesinde etkili oluyor.
SSK kapsamında çalışanlar ile Bağ-Kur kapsamında kendi adına çalışanların prim koşulları farklılık gösterebiliyor. Bu nedenle yalnızca çevresindeki bir kişinin emeklilik şartlarını örnek alarak başvuru yapmak doğru değil. Kişisel hizmet geçmişinin SGK kayıtları üzerinden değerlendirilmesi gerekiyor.
Prim eksiği bulunan kişiler için askerlik veya doğum borçlanması gibi seçenekler gündeme gelebilir. Ancak borçlanma yapılabilecek süreler kanunda sınırlı olarak sayılıyor. Her boşta geçen dönemin borçlanılabileceği düşünülmemeli. Başvuru öncesinde borçlanmanın emeklilik tarihine ve prim gününe etkisi hesaplanmalı.
EMEKLİLİK BAŞVURUSUNDAN ÖNCE BU KAYITLARI KARŞILAŞTIRIN
EYT kapsamında olduğunu düşünenlerin e-Devlet hizmet dökümündeki ilk sigortalılık tarihini, prim günlerini ve sigortalılık statülerini kontrol etmesi gerekiyor. Farklı iş yerlerinden yapılan bildirimlerde eksiklik bulunup bulunmadığı da incelenmeli. Özellikle eski dönemlere ait kayıtların doğruluğu önem taşıyor.
Birden fazla statüde çalışması bulunan kişilerde hangi hizmetlerin hangi kapsamda değerlendirileceği ayrıca önem kazanıyor. 4A, 4B ve 4C hizmetlerinin bir arada bulunması halinde emeklilik şartlarının kişiye özel hesaplanması gerekiyor. Sadece toplam gün sayısına bakılarak kesin emeklilik tarihi belirlenemez.
Emeklilik başvurusu yapmadan önce SGK'dan alınacak hizmet bilgileriyle kişisel kayıtların karşılaştırılması, varsa eksiklerin önceden tespit edilmesine yardımcı olabilir.
Başvurunun kabul edilmesi için yaş dışındaki koşulların da sağlanması gerekiyor. EYT kapsamına girdiğini düşünenlerin, resmî kayıtlarını kontrol etmeden işten ayrılma veya gelir planı yapma kararı almaması önem taşıyor.
