Domates salçasının beyin fonksiyonları üzerindeki olası etkileri, İspanya'da gerçekleştirilen klinik bir araştırmayla mercek altına alındı. Barselona Üniversitesinden beslenme uzmanı Ricardo Lopez-Solis liderliğindeki araştırma ekibi, domateste doğal olarak bulunan güçlü bir antioksidan olan likopenin bilişsel performans ve beyin ağları üzerindeki etkilerini inceledi.
Antioxidants dergisinde yayımlanan çalışmaya 42 orta yaşlı yetişkin katıldı. Katılımcılardan üç ay boyunca her gün 35 gram domates salçası tüketmeleri istendi.
ÜÇ AY BOYUNCA SALÇA TÜKETTİLER, TESTLERDE DEĞİŞİM GÖRÜLDÜ
Üç aylık sürecin ardından katılımcılara çeşitli zihinsel testler uygulandı. Testlerde, salça tüketilen dönemde seçici dikkat performansında artış gözlenirken, çağrışımsal bellekte ise hafif bir iyileşme tespit edildi.
Ancak araştırmacılar, bu sonuçların domates salçasının hafızayı veya bilişsel kapasiteyi kesin olarak geliştirdiği anlamına gelmediğinin altını çizdi. Bulguların daha geniş katılımcı gruplarıyla yapılacak çalışmalarla desteklenmesi gerektiği belirtildi.
Araştırmanın 14 kişilik daha küçük bölümünde ise beyin taramaları gerçekleştirildi. Taramalarda, kandaki likopen seviyelerindeki artışla birlikte beynin büyük ölçekli ağları arasındaki bağlantılarda belirgin değişiklikler görüldü.
Özellikle beynin ön-duvarsal ve işitsel ağlarının dinlenme halindeki bağlantılarında farklılaşmalar tespit edildi.
Araştırmacılar, bu değişimlerin salça tüketimiyle birlikte kandaki likopen seviyesinin yükselmesiyle ilişkili olabileceğini değerlendirdi.
SALÇA TÜKETENLERİN KANINDA LİKOPEN FIRLADI
Çalışma, çapraz geçişli bir yöntemle gerçekleştirildi. Katılımcılar bir dönemde üç ay boyunca günlük salça tüketirken, başka bir dönemde likopen bakımından fakir bir beslenme programı uyguladı.
İki dönem arasında, önceki beslenme düzeninin etkilerini azaltmak amacıyla bir aylık temizlenme süresi bırakıldı.
Kan testleri, salça tüketilen dönemde katılımcıların kandaki likopen konsantrasyonunun belirgin biçimde yükseldiğini ortaya koydu.
BEYİNLE İLİŞKİLİ PROTEİNDE DE ARTIŞ EĞİLİMİ
Araştırmacılar ayrıca BDNF olarak bilinen ve sinir hücrelerinin gelişimi, işlevi ve uyum süreçleriyle ilişkili proteinin seviyelerinde artış eğilimi gözlemledi.
Beyin taramalarından elde edilen bulgularla birlikte değerlendirildiğinde araştırmacılar, düzenli salça tüketiminin bazı beyin ağları arasındaki bağlantı düzenini etkileyebileceği sonucuna ulaştı.
Bilim insanları, gözlenen nöral değişimlerin beyindeki gereksiz ağ içi etkileşimlerin azalması ve sinirsel verimlilik ile uyum yeteneğinin artmasıyla ilişkili olabileceğini değerlendirdi.
PİŞMİŞ DOMATESİN GİZLİ GÜCÜ LİKOPENDE Mİ?
Araştırmanın merkezindeki likopen, özellikle domates ve domates ürünlerinde yüksek miktarda bulunan doğal bir antioksidan olarak biliniyor.
Domatesin pişirilmesi, hücre duvarlarının parçalanmasına yardımcı olarak likopenin vücut tarafından kullanılabilirliğini artırabiliyor. Bu nedenle pişmiş domates ve domates salçası, çiğ domatese kıyasla vücudun daha kolay kullanabileceği miktarda likopen sağlayabiliyor.
Likopenin antioksidan özelliklerinin yanı sıra nöroinflamasyon üzerindeki olası etkileri de bilim dünyasında araştırılıyor.
Yeni çalışma, düzenli salça tüketiminin ardından kandaki likopen seviyesindeki artışla bazı bilişsel performans ve beyin bağlantısı değişikliklerinin aynı dönemde görülmesi nedeniyle dikkat çekti.
Ancak araştırmanın yalnızca 42 kişiyle, beyin görüntüleme bölümünün ise 14 katılımcıyla gerçekleştirilmiş olması önemli bir sınırlılık oluşturuyor.
Bu nedenle elde edilen bulguların daha büyük katılımcı gruplarında ve daha uzun süreli araştırmalarda doğrulanması gerekiyor.
“SALÇA BEYNİ GELİŞTİRİYOR” DEMEK İÇİN HENÜZ ERKEN
Araştırmacıların yanıt aradığı önemli sorulardan biri de üç aylık salça tüketiminin ardından gözlenen değişimlerin uzun vadede devam edip etmediği.
Mevcut bulgular, düzenli domates salçası tüketiminin bazı beyin fonksiyonlarıyla ilişkili olabileceğine dair ilk ipuçlarını sunuyor. Ancak salçanın bilişsel gerilemeyi önlediği veya herhangi bir hastalığı tedavi ettiği sonucuna varmak için henüz yeterli kanıt bulunmuyor.
