4857 sayılı İş Kanunu kapsamında çalışan kadın işçilere, bir yaşından küçük çocuklarını emzirmeleri için günde toplam 1,5 saat süt izni veriliyor. Bu süre, işverenin takdirine bağlı olmayan yasal bir hak olarak uygulanıyor.
Süt izninin hangi saatlerde kullanılacağını ve kaça bölüneceğini kadın işçi belirliyor. Çalışanın, izin kullanımına ilişkin tercihini işverene bildirmesi gerekiyor. Çocuğun bir yaşını doldurmasıyla birlikte İş Kanunu kapsamındaki süt izni hakkı sona eriyor.
SÜT İZNİ TOPLU KULLANILABİLİYOR MU?
Süt izninde geçen süreler günlük çalışma süresinden sayılıyor. Bu nedenle süt izni kullanan işçinin ücretinden kesinti yapılamıyor.
İznin amacı, bebeğin günlük beslenme ihtiyacının karşılanmasını sağlamak. Bu nedenle süt izninin haftalık veya aylık olarak biriktirilerek toplu biçimde kullanılması mümkün değil. İznin günlük ihtiyaç doğrultusunda kullandırılması gerekiyor.
ANALIK İZNİ SONRASINDA YARIM ÇALIŞMA HAKKI
Kadın işçiler, analık izninin bitiminden sonra çocuklarının bakımı amacıyla belirli sürelerle haftalık çalışma süresinin yarısı kadar ücretsiz izin kullanabiliyor. Bu haktan yararlanma süreleri, doğum sayısına ve çocuğun durumuna göre değişiyor.
-Birinci doğumda: 60 gün
-İkinci doğumda: 120 gün
-Üçüncü ve sonraki doğumlarda: 180 gün
-Çoğul doğumda: Belirtilen sürelere 30 gün ekleniyor.
-Çocuğun engelli doğması hâlinde: 360 gün
Bu haktan yararlanılan dönemde, ilgili mevzuat kapsamında işverenin ayrıca süt izni kullandırma yükümlülüğü bulunmuyor.
SÜT İZNİNİ KULLANDIRMAYAN İŞVERENE CEZA
Süt izni, çalışan annelerin yasal hakları arasında yer alıyor. İşverenin bu hakkı mevzuata uygun biçimde kullandırması gerekiyor.
Yargıtay kararları doğrultusunda, süt izni süresinde çalıştırılan kadın işçinin çalıştırıldığı sürelere ilişkin ücret alacağı doğabiliyor. Somut olayın koşullarına göre bu çalışmalar fazla çalışma kapsamında değerlendirilerek zamlı ücret ödenmesi de gerekebiliyor.
İsa Karakaş'ın aktardığı bilgilere göre, 2026 yılında süt izni hakkını kullandırmayan işverenlere her bir kadın işçi için 26 bin 620 TL idari para cezası uygulanıyor. Ceza tutarlarının güncel mevzuat ve yıllık düzenlemeler çerçevesinde değerlendirilmesi gerekiyor.
DEVLET MEMURU ANNELERİN SÜT İZNİ NE KADAR?
Devlet memurlarının süt izni, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 104. maddesinde düzenleniyor. Memur annelerin süt izni süresi, doğum sonrası analık izninin bitiminden itibaren geçen döneme göre değişiyor.
Buna göre devlet memuru annelere:
-İlk 6 ayda: Günde 3 saat
-İkinci 6 ayda: Günde 1,5 saat süt izni veriliyor.
Süt izninin hangi saatlerde ve günde kaç kez kullanılacağını memur anne belirliyor. İzin saatlerinin belirlenmesinde ilgili mevzuat hükümlerinin esas alınması gerekiyor.
MEMURLARDA SÜT İZNİ VE YARIM GÜN ÇALIŞMA HAKKI BİRLİKTE KULLANILAMIYOR
Doğum sonrası analık izninin bitiminden sonra yarım gün çalışma hakkından yararlanmak isteyen memurların, süt izni ile bu hak arasında tercih yapması gerekiyor. İki haktan aynı dönemde birlikte yararlanılamıyor.
İkiz veya daha fazla çocuk doğması, memurların günlük süt izni süresini artırmıyor. Süt izni anneye tanınan bir hak olduğundan babaya devredilemiyor.
Bebeğin vefatı hâlinde süt izni hakkı sona eriyor. Memuriyete başlamadan önce doğum yapan kadın memurlar da mevzuatta belirtilen koşullar çerçevesinde kalan süre kadar süt izninden yararlanabiliyor.
ÇALIŞAN ANNELERİN HAKLARINI BİLMESİ NEDEN ÖNEMLİ?
Süt izni, çalışan annelerin iş hayatıyla bebeklerinin bakımını birlikte sürdürebilmelerini destekleyen temel haklardan biri. İşçiler ile devlet memurları arasındaki süre ve uygulama farklılıklarının bilinmesi, izinlerin doğru kullanılmasına ve olası hak kayıplarının önlenmesine yardımcı oluyor.
Kamu kurumlarının ve özel sektör işverenlerinin yürürlükteki mevzuata uygun hareket etmesi, çalışan annelerin de kendi statülerine ilişkin hak ve yükümlülüklerini öğrenmesi önem taşıyor.
