Mantarlar genellikle içerdikleri maddelere göre farklı gruplara ayrılıyor. Psilosibin içeren türler halüsinasyon etkisi yaratırken, amatoksin taşıyan bazı mantarlar ölümcül zehirlenmelere neden olabiliyor. Ancak bilim insanları, bu iki maddeyi aynı anda barındıran ilk mantar türünü tespit etti.
Current Biology dergisinde 11 Kasım'da yayımlanan araştırmaya konu olan mantarın bilimsel adı Galerina indica olarak açıklandı. "Kara büyü mantarı" lakabıyla anılan türün hem psilosibin hem de amatoksin içerdiği doğrulandı.
KÜÇÜK BİR MANTAR BİLİM DÜNYASINI ŞAŞIRTTI
Florida Üniversitesi'nde Prof. Matthew E. Smith'in laboratuvarında çalışan lisans öğrencisi Andrew Kunik, üniversitenin Ordway Swisher Biyoloji İstasyonu'nda mantar türlerini kayıt altına aldığı sırada küçük, kahverengi bir mantarla karşılaştı.
Mantarın, bazı türleri ölümcül amatoksin içermesiyle bilinen Galerina cinsine ait olduğu belirlendi. Ancak mantara dokunulduğunda maviye dönmesi araştırmacıların dikkatini çekti. Çünkü bu özellik, bazı psilosibin içeren mantarlarda da görülüyor.
İKİ TEHLİKELİ MADDE AYNI TÜRDE BULUNDU
Araştırma ekibi, mantarın genom ve kimyasal analizlerini gerçekleştirdi. Florida Üniversitesi Kimya Bölümü'nden Michael Christopher'ın da katkı sağladığı incelemelerde, mantarın hem psilosibin hem de amatoksin içerdiği doğrulandı.
Psilosibin halüsinasyon etkisi oluşturan bir bileşik olarak bilinirken, amatoksinler ölümcül mantar zehirlenmelerinin önemli nedenleri arasında yer alıyor. Bilim insanları bu iki maddenin aynı mantar türünde bulunabileceğini daha önce teorik olarak değerlendirmiş ancak bunu doğrulayan bir örnek belgeleyememişti.
Keşfi gerçekleştiren Kunik, sonuçlar karşısında şaşkınlığını dile getirerek, böyle bir ihtimalin bilindiğini ancak ayrıntılı analizler tamamlanana kadar kesin sonuca varmak istemediklerini belirtti.
GENLER BAŞKA TÜRLERDEN AKTARILMIŞ OLABİLİR
Araştırmacılar, mantarın iki farklı maddeyi üretmesini sağlayan genlerin, yatay gen transferi yoluyla Galerina cinsine geçmiş olabileceğini düşünüyor.
Yatay gen transferi, genetik materyalin ebeveynden yavruya aktarılmasının aksine, birbirinden farklı canlılar arasında doğrudan geçiş yapması anlamına geliyor.
Çalışmanın ortak yazarlarından Utah Üniversitesi mikoloğu Bryn Dentinger, bu süreci iki kişinin tokalaşması sırasında birinin DNA'sının bir bölümünün diğerine geçmesine benzetti. Araştırmacılara göre aynı mantar cinsinde bu iki özel madde için birbirinden bağımsız iki yatay gen transferinin gerçekleşmiş olması dikkat çekici bir bulgu.
MANTAR NEDEN BU MADDELERİ ÜRETİYOR?
Bilim insanları, mantarların psilosibini neden ürettiğini henüz kesin olarak açıklayamıyor. Amatoksinlerin ise mantarı onu tüketen hayvanlardan korumaya yardımcı olduğu düşünülüyor.
Araştırma ekibi, ilerleyen çalışmalarda söz konusu genleri devre dışı bırakarak bu maddelerin mantarın doğadaki yaşamında nasıl bir işlev üstlendiğini ortaya çıkarmayı hedefliyor.
