Uganda, Türkiye ile olan savunma ve askeri iş birliği anlaşmalarını askıya aldığını resmen duyurdu. Uganda Halk Savunma Kuvvetleri (UPDF) Sözcüsü Chris Magezi tarafından yapılan açıklamada, Ankara ile her türlü askeri ortaklığın "derhal geçerli olmak üzere" durdurulduğu belirtildi.
Resmi açıklamada kararın somut gerekçesi belirtilmese de, bu hamlenin temelinde Türkiye'de yaşayan Ugandalı muhalif blogger Fred Lumbuye'nin iadesi konusunda yaşanan krizin yattığı biliniyor.
Uganda Devlet Başkanı Yoweri Museveni'nin sert bir eleştirmeni olan Lumbuye'nin iadesi için Ankara ve Kampala arasında aylardır süren diplomatik gerginlik, askeri iş birliğinin kesilmesiyle yeni bir boyuta taşındı. Sözcü Magezi, kararın iki ülke arasındaki "çözülmemiş meseleler" giderilene kadar yürürlükte kalacağını ifade etti.
UGANDA İADE TALEP EDİYOR
Uganda yönetimi, hakkında şiddete teşvik, yalan haber yayma ve bilişim sistemlerini kötüye kullanma gibi 15 farklı suçtan yakalama kararı bulunan Fred Lumbuye'nin iadesini talep ediyor. Son dönemde Uganda siyasetinde babası Museveni'nin halefi olarak öne çıkan Muhoozi Kainerugaba, Lumbuye'nin iade edilmesi yönündeki çağrılarını sıklaştırmıştı.
TÜRKİYE'NİN EN GÜZEL KIZIYLA EVLENMEK İSTEMİŞTİ
Uganda ile Türkiye arasındaki ilişkiler sadece Lumbuye meselesiyle değil, Muhoozi Kainerugaba'nın sıra dışı talepleri ve açıklamalarıyla da gerilmişti. Nisan ayında Türkiye'den 1 milyar dolar "güvenlik temettüsü" talep eden Kainerugaba, ayrıca Türkiye'nin "en güzel kadınıyla" evlenmek istediğini beyan etmişti.
Bu taleplerin karşılanmaması halinde diplomatik ilişkileri kesme ve Türk Hava Yolları'nın faaliyetlerini engelleme tehdidinde bulunan Kainerugaba'nın bu paylaşımları daha sonra silinmişti. Kainerugaba, daha önce de İtalya Başbakanı Giorgia Meloni ve şarkıcı Beyoncé ile evlenme isteği gibi magazinel çıkışlarıyla gündeme gelmişti.
BÜYÜKELÇİLİK ÖNÜNDE PROTESTO
Gerilimin bir yansıması olarak, Uganda'nın başkenti Kampala'da binlerce kişi Türkiye Büyükelçiliği önünde protesto gösterisi düzenledi. Kainerugaba ile bağlantılı Uganda Yurtseverler Birliği tarafından organize edilen gösteride, Türk halkına düşman olmadıkları ancak Lumbuye'nin iade edilmemesi nedeniyle derin bir hayal kırıklığı yaşadıkları ifade edildi.
Protestolar sebebiyle Türkiye Büyükelçiliği 18 Eylül'de hizmet vermedi. Sosyal medyada ise Lumbuye'ye destek mesajları ve Türkiye'de kalmasına izin verilmesi çağrıları dikkat çekti.
10 YILLIK İŞ BİRLİĞİ ANLAŞMASI TEHLİKEDE
Türkiye ve Uganda, yaklaşık on yıldır askeri eğitim, silah temini, teknoloji transferi ve terörle mücadele gibi alanlarda yakın bir askeri iş birliği yürütüyordu. Uganda'nın askeri anlaşmayı askıya alma kararı, daha önce Türkiye merkezli Yapı Merkezi şirketinin üstlendiği 3 milyar dolarlık demiryolu projesinin iptal edilebileceği ve bazı Türk vatandaşlarının sınır dışı edilebileceği yönündeki tehditlerin ardından geldi. Bu durum, iki ülke arasındaki köklü ekonomik ve askeri ilişkilerin geleceği konusunda soru işaretleri yaratıyor.
