Ağır, tehlikeli ve sağlık açısından risk taşıyan iş kollarında çalışan sigortalılar için uygulanan yıpranma payı (fiili hizmet süresi zammı), emeklilik sürecinde önemli avantajlar sağlıyor. Bu uygulama sayesinde çalışanların prim gün sayılarına ilave süre eklenirken, gerekli şartların yerine getirilmesi halinde emeklilik yaşı da öne çekilebiliyor.
SGK mevzuatında yer alan düzenleme kapsamında 45 meslek grubundaki çalışanlara, yaptıkları işin niteliğine ve risk derecesine göre her 360 günlük çalışma karşılığında 60 ila 180 gün arasında ilave hizmet süresi veriliyor.
MESLEĞİN RİSKİNE GÖRE İLAVE PRİM GÜNÜ VERİLİYOR
Yıpranma payı kapsamında sağlanan ilave hizmet süreleri, iş kollarının taşıdığı risklere göre farklılık gösteriyor. Bazı meslek gruplarında yılda 60 gün, bazılarında 90 gün, yeraltı maden işlerinde ise 180 güne kadar ek hizmet süresi kazanılabiliyor.
-Yeraltı maden işçileri: Yılda 180 gün ilave hizmet süresinden yararlanıyor. Gerekli şartların sağlanması halinde emeklilik yaşında 5 yıla kadar indirim uygulanabiliyor.
-TSK, Emniyet, Sahil Güvenlik ve MİT mensupları: Görev ve çalışma koşullarına bağlı olarak genel uygulamada yılda 90 gün ilave hizmet süresi kazanabiliyor.
-Gazeteciler ve ağır sanayi çalışanları: Basın kartı sahibi gazeteciler ile demir-çelik, çimento, cam ve döküm sektörlerinde kapsam dahilindeki işlerde çalışanlara yılda 90 güne kadar ilave süre verilebiliyor.
-Sağlık personeli ve itfaiyeciler: Hekim, hemşire, eczacı ve teknisyenler gibi kapsam dahilindeki sağlık çalışanları ile itfaiye personeli, yaptıkları göreve bağlı olarak yılda 60 gün fiili hizmet süresi zammından yararlanabiliyor.
-Radyasyon görevlileri: Radyoaktif maddelerle çalışılan alanlarda görev yapan teknik ve sağlık personeli, mevzuatta belirlenen şartlar ve süreler doğrultusunda bu haktan faydalanabiliyor.
YIPRANMA PAYI EMEKLİLİK YAŞINI NASIL DÜŞÜRÜYOR?
Fiili hizmet süresi zammıyla kazanılan ilave prim günlerinin tamamı doğrudan emeklilik yaşından düşülmüyor. Emeklilik yaşına uygulanacak indirim, mevzuatta belirlenen koşullara ve çalışanın kazandığı ilave hizmet süresine göre hesaplanıyor.
-Asgari çalışma şartı: Yaş haddinden indirim uygulanabilmesi için fiili hizmet süresi zammı kapsamındaki işlerde mevzuatta belirtilen asgari çalışma süresinin tamamlanması gerekiyor. Genel uygulamada bu süre 3 bin 600 gün olarak belirleniyor.
-Yaş indirimi: Gerekli şartların sağlanması halinde kazanılan ilave hizmet süresinin yarısı, emeklilik yaşından indiriliyor.
-İndirim sınırı: Genel uygulamada yaş indirimi en fazla 3 yıl olabiliyor. Yeraltı maden işlerinde ise bu süre 5 yıla kadar çıkabiliyor.
ERKEN EMEKLİLİKTE SİGORTA BAŞLANGICI VE ÇALIŞMA STATÜSÜ ÖNEMLİ
Fiili hizmet süresi zammının emeklilik tarihine sağlayacağı avantaj, her çalışan için aynı şekilde hesaplanmıyor. Çalışanın 4A (SSK) veya 4C (Emekli Sandığı) statüsünde olması, ilk sigorta giriş tarihi ve tabi olduğu mevzuat hükümleri emeklilik koşullarını etkiliyor.
