CHP, 8 Haziran 2025 tarihli ve 7551 sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 14. maddesiyle 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 11. maddesinin ikinci fıkrasının yeniden düzenlenen birinci cümlesinin Anayasa’ya aykırı olduğunu ileri sürerek, iptaline ve yürürlüğünün durdurulmasına karar verilmesi talebiyle Anayasa Mahkemesi’ne (AYM) başvurdu.
"KÖYLERDEKİ NÜFUS KAYBINI ARTIRIR"
CHP’nin dilekçesinde, nüfusu 2 binin altına düşen belediyelerin doğrudan köye dönüştürülmesini öngören kuralın kamu yararına olmadığı savunuldu.
Dilekçede, bu düzenlemenin belde veya köylerdeki nüfus kaybını artıracağı, nüfusun büyükşehirler gibi kalabalık idari birimlere yönelmesine neden olacağı ifade edildi. Ayrıca, “dinamik bir yapıya sahip olan nüfus sayım sistemi verilerine dayalı olarak idari yapıların ani değişimlere uğraması hukuki belirlilik ve güvenlik ilkeleriyle bağdaşmaz” denildi.
AYM’DEN OY BİRLİĞİYLE RET
Anayasa Mahkemesi, düzenlemenin iptali ve yürürlüğünün durdurulması istemini oy birliğiyle reddetti.
Mahkeme gerekçesinde, dava konusu kuralda nüfusu 2 binin altına düşen belediyelerin köye dönüştürülmesinin öngörüldüğü belirtildi. 5393 sayılı kanunda veya kanun düzeyinde belediyelerin veya köylerin kurulması ile tüzel kişiliklerinin kaldırılmasına hangi makam tarafından hangi usulde karar verileceğine ilişkin bir düzenleme bulunmadığı aktarıldı.
Bununla birlikte, belediyelerin kurulması ve tüzel kişiliklerinin kaldırılmasının kanunla veya Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile yapılmasının anayasal bir zorunluluk olduğu vurgulandı. Mahkeme gerekçesinde, bu nedenle kural uyarınca nüfusu 2 binin altına düşen belediyelerin köye dönüştürülme usulünün de kanun veya Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile gerçekleştirileceği aktarıldı.
ANAYASA’YA AYKIRI DEĞİL
Mahkeme, mahalli idarelerden olan belediyenin köye dönüştürülmesinin, mahalli idarelerin özerkliği ilkesi çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiğini belirtti:
"Nüfusu 2 binin altına düşen belediyelerin köye dönüştürülmesinin usul ve esaslarının kanunda düzenlendiği ve belediyelerin tüzel kişiliğinin kaldırılmasının ilk mahallî idareler seçimlerinde uygulanmasının öngörüldüğü gözetildiğinde, kanun koyucunun takdir yetkisi kapsamında ihdas edildiği anlaşılan kuralın hukuk devleti ilkesi ile kamu tüzel kişiliğinin kanunla kaldırılması ve mahalli idarelerin özerkliği ilkeleriyle çelişen bir yönü bulunmamaktadır. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa'nın 2, 123 ve 127. maddelerine aykırı değildir. İptal talebinin reddi gerekir."
