18 yaşından önce anne veya babasına ait işyerinde sigortalı gösterilenlerin kayıtlarının SGK genelgesi kapsamında iptal edilebileceği ve emekliliklerin de risk altına girebileceği tartışmaları gündemdeki yerini korurken, sosyal güvenlik uzmanı Noyan Doğan konuya ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Gazeteci Doğan köşesinde şunları kaydetti: 

Doğan, prim gününü tamamlamak için başkası üzerinden sigortalı gösterilme, boşanma yoluyla ölüm aylığı alma, hamilelik döneminde haksız şekilde ödenek kullanma ve 18 yaş altı çocukların aile işletmelerinde sigortalı yapılması gibi durumların SGK tarafından yakından takip edildiğini belirtti.

SGK’nın bu tür tespitlerde sigortalılık ve prim günlerini iptal ettiğini, ödenen primleri iade etmediğini ve emeklilik gerçekleşmişse maaşların kesilerek faiziyle geri alındığını ifade eden Doğan, ayrıca hapis cezası istemiyle suç duyurusunda bulunulduğunu ve işverenlere de ciddi yaptırımlar uygulandığını aktardı. Yapılan incelemelerde son 5 yılda 12 bin 209 kişinin emekliliğinin iptal edildiği bilgisi de paylaşıldı.

18 YAŞ ALTI ÇALIŞMADA YASAL SINIRLAR

İş Kanunu’na göre 15 yaşını doldurmamış çocukların çalıştırılması yasak. 14 yaşını doldurmuş ve eğitimine devam eden çocuklar ise yalnızca hafif işlerde çalışabiliyor. 15-18 yaş arası çalışanlar “genç işçi”, 14-15 yaş arası ise “çocuk işçi” olarak tanımlanıyor.

Bu kapsamda işverenlerin, çalışanın işe uygunluğunu gösteren sağlık raporu alması gerekiyor.

SİGORTALILIKTA 18 YAŞ DETAYI

Uzmanlara göre 18 yaşından önce yapılan sigortalılık emeklilik başlangıcını etkilemiyor. Ancak bu dönemde ödenen primler, prim gün hesabına dahil ediliyor. Staj, çıraklık ve mesleki eğitim kapsamındaki sigortalılıklarda ise sadece iş kazası, meslek hastalığı ve hastalık sigortası uygulanıyor.

SGK’nın daha önce yayımladığı genelgede, aile işletmelerinde küçük yaştaki sigortalılığın geçerli sayılabilmesi için vasi onayıyla yazılı hizmet sözleşmesi yapılması ve bu sözleşmenin mahkemece onaylanması gerektiği belirtiliyor.

EMEKLİLİK İPTALİ HANGİ DURUMDA GÜNDEME GELİR?

Uzmanlara göre, 18 yaş altındaki sigortalılık süresi emeklilik hesabında kullanılmış ve SGK tarafından sonradan usulsüzlük tespit edilmişse emeklilik iptal edilebiliyor. Bu durumda ödenen maaşlar faiziyle geri alınıyor ve sağlık hakları da sona eriyor.

Ancak sigortalılık 18 yaş sonrasında başlamış ve şartlar bu şekilde tamamlanmışsa emeklilik açısından herhangi bir risk bulunmuyor.

"Şunu da belirtmekte fayda, 18 yaş altındakilerin anne veya babasının ya da aile şirketinde sigortalı gösterilmesi çok yaygın. Bazıların, ileride emeklilik yaşı artacak diyerek, çocuğu erken yaşta sigortalı yapıyor, bazıları ‘çocuğum erken sigortalı olsun’ diye sigortalı gösteriyor. Artık iş o kadar ayyuka çıkmış ki, SGK, geçmişte bu konuda bir genelge yayımlamak zorunda kaldı. Genelgede, “Aileye ait işyerinde çalışan küçüklerin, vasinin iştirakiyle yazılı olarak yapılmış ve hakim tarafından tasdik edilmiş bir hizmet akdi olmadıkça sigortalı sayılmalarına imkân yoktur” deniyor.
 
18 yaşından küçük sigortalı gösterilmişseniz, bu süreniz emekliliğinizden sayılmışsa, EYT’den yararlanıp emekli olduysanız ve SGK da bu durumu tespit ederse; emekliliğiniz iptal edilir, ödenen emekli maaşları faiziyle geri alınır, sağlıktan yararlanma haklarınız da ortadan kaldırılır. Yok, 18 yaşından önce sigortalı olmuş, ancak emeklilik süreniz 18 yaşından sonra başlamışsa ve gerekli süreyi doldurup, EYT’den emekli olmuşsanız endişe edecek bir durum yoktur."