Ticaret Bakanlığı tarafından hazırlanan ve Resmî Gazete’de yayımlanan “Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik” bugün itibarıyla yürürlüğe girdi.

Dijitalleşmeyle birlikte artan reklam maruziyetine karşı tüketicilerin korunmasını ve piyasalarda şeffaflığın artırılmasını hedefleyen düzenlemeyle, aldatıcı reklamlardan yapay zekâ kullanımına kadar birçok alanda yeni kurallar getirildi.

Yönetmelikle birlikte hayata geçirilen 10 önemli düzenleme şöyle:

1. Çocuklara yönelik hedefli reklamlara yasak

Çocukların kişisel verileri ve çevrim içi davranışları analiz edilerek oluşturulan profillere dayalı hedefli reklam uygulamaları yasaklandı.

Genel tüketici kitlesine yönelik hedefli reklamlarda ise reklamların hangi kriterlere göre gösterildiği ve bu ayarların nasıl değiştirilebileceği konusunda tüketicilere açık ve anlaşılır bilgi verilmesi zorunlu hale getirildi.

2. Influencer paylaşımlarına sıkı denetim

Sosyal medya etkileyicilerinin (influencer), bir ürün, hizmet, indirim veya etkinliğe ilişkin elde ettikleri maddi ya da başka bir menfaat karşılığında yaptıkları paylaşımlarda “reklam” veya “tanıtım” ibarelerini açıkça kullanmaları zorunlu hale getirildi.

3. İndirimli satışlarda 10 günlük en düşük fiyat esas alınacak

Şartlı satışlar da indirimli satışlara ilişkin kurallar kapsamına alındı.

İndirimli olarak satışa sunulan ürünlerde, indirim öncesi fiyat olarak gösterilen tutarın, indirimin başladığı tarihten önceki 10 gün içinde uygulanan en düşük fiyat olması gerekecek.

Çabuk bozulabilen meyve ve sebze gibi ürünlerde ise indirimden hemen önceki fiyat esas alınacak.

4. Yasa dışı bahis, kumar ve fal reklamlarına yasak

Yasa dışı bahis ve kumar oyunlarına yönelik reklam yasağının kapsamı genişletildi.

Buna göre yasa dışı şans oyunlarının yanı sıra falcı, medyum ve astrologlar tarafından sunulan hizmetlerin reklamları da yasak kapsamına alındı.

5. Şikâyet platformlarında 48 saat sınırı

Şikâyet platformlarında satıcı ve sağlayıcılara verilen yanıt süresi 72 saatten 48 saate indirildi.

Buna göre işletmelerin 48 saat içinde tüketici şikâyetine ilişkin açıklama yapmaması halinde, tüketici değerlendirmelerinin doğrudan yayımlanmasının önü açıldı.

6. Yapay zekâ ve dijital ikizlere yeni kurallar

Reklamlarda, gerçek bir insandan ayırt edilemeyecek şekilde oluşturulan yapay zekâ karakterlerinin kullanılması halinde, bu durumun tüketiciye açıkça belirtilmesi gerekecek.

Ayrıca gerçek bir kişinin yapay zekâ kullanılarak oluşturulan dijital kopyasının, bir ürünü kullanmış, deneyimlemiş veya tavsiye etmiş gibi gösterildiği reklamlar yasaklandı.

7. “Çevre dostu” ifadelerine bilimsel kanıt şartı

“Çevre dostu” gibi genel ve herhangi bir açıklamayla desteklenmeyen ifadelerin kullanılması engellendi.

Çevresel beyanlarda, iddianın ürünün hangi yaşam döngüsüne ilişkin olduğunun belirtilmesi ve bu iddiaların üniversiteler veya akredite bağımsız kuruluşlar tarafından bilimsel olarak doğrulanması gerekecek.

8. Takviye edici gıda reklamlarına yeni düzenleme

Takviye edici gıdaların, normal beslenmenin yerine geçtiği veya normal beslenmenin yerini alabileceği izlenimi oluşturacak şekilde reklamının yapılması yasaklandı.

Bu ürünlerin, sağlık beyanı kapsamına giren durumlar dışında karşılaştırmalı reklamlara konu edilebilmesine yönelik düzenleme de getirildi.

9. Akademik unvanların yanıltıcı kullanımına son

Tüketicilerin bilgi eksikliğinden veya güveninden yararlanacak şekilde akademik unvanların yanıltıcı ve aldatıcı biçimde kullanılmasının önüne geçildi.

10. Doğrulanmamış tüketici yorumları yayımlanamayacak

Satın alma işleminin gerçekleştiğinin doğrulanamadığı platformlarda tüketici değerlendirmelerinin yayımlanmasına izin verilmeyecek.

Ayrıca teslimat, satıcı veya ürün gibi farklı başlıklar altında alınan değerlendirmelerin tamamına, tüketicilerin aynı alandan ve kolayca ulaşabilmesi zorunlu hale getirildi.