Son dönemde vatandaşların ödemelerde sıkça tercih ettiği IBAN üzerinden para transferleri, bazı hukuki ve mali riskleri de beraberinde getiriyor. Kredi kartı komisyonundan kaçınmak ya da fiş ve fatura düzenlememek amacıyla müşterilerden IBAN’a ödeme talep eden bazı işletmeler, hem tüketiciler hem de hizmet sağlayıcılar açısından sorunlara yol açabiliyor.

AÇIKLAMA YAZMAK ÖNEMLİ

TOBB ETÜ Hukuk Fakültesi Ceza ve Ceza Muhakemesi Hukuku Öğretim Üyesi Prof. Dr. Olgun Değirmenci, IBAN yoluyla para göndermenin hukuki olarak sebebe dayalı bir işlem olduğunu belirterek, transferlerde açıklama kısmının doldurulmasının önemine dikkat çekti. Değirmenci, şu değerlendirmede bulundu:

"Transfer yoluyla gelen parayla gelir elde edilmesi söz konusu olduğunda bir vergi de oluşuyor. Eğer IBAN üzerinden para gönderimi herhangi bir sözleşme edimi ise söz konusu hususun not edilmesi gereklidir."

Değirmenci, gönderilen paranın hesap sahibi açısından da sonuç doğurabileceğini belirterek şu uyarıyı yaptı:

"IBAN'ına para gönderilen kişi açısından, Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun gereğince şüpheli işlem bildirimi için hesapların takibi gerekebilir. Bu kapsamda bankalar tarafından yapılan bildirimler, Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK) bünyesinde ilgilinin takibini gerektirebilir. IBAN'a gönderilen paraların kaynağı suç geliri olmasa bile suç veya terör örgütleri tarafından kullanılan hesaplardan gelen paralar, ilgili kişi bakımından söz konusu örgütlenmeye dahil olduğu yönünde şüpheyi oluşturabilir. IBAN'a para gönderen açısından, para gönderilen IBAN'ın suç örgütü bünyesinde takip edilen bir hesap olması durumunda bazı sorunlarla karşılaşılması muhtemel olacaktır. Tabii ki gerek suç gelirlerinin aklanması gerekse de terörizmin finansmanı kapsamındaki incelemelerde tek seferlik gönderimlerden ziyade bir örgü teşkil etmesi durumu daha önemlidir."

İŞLETMEYE AİT IBAN KULLANILMALI

Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mali Hukuk Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mustafa Çolak ise kayıt dışılıkla mücadele kapsamında IBAN ödemelerinde dikkat edilmesi gereken noktalara işaret etti. Çolak, işletmelerden alınan mal ve hizmetlerde şahsi hesaplar yerine işletmeye kayıtlı IBAN’ın tercih edilmesi gerektiğini belirtti.

Çolak, transfer açıklamalarının olası uyuşmazlıklarda delil niteliği taşıyacağını ifade ederek şu değerlendirmede bulundu:

"Örneğin 'araç tamir karşılığı', 'X konutun satış tutarı', 'Y plakalı aracın kaporası', 'özel ders bedeli', 'taksi ücreti' ve 'muayene parası' gibi. İleride doğabilecek ticari uyuşmazlıklarda kanıt olarak kullanılabilecek, kayıt dışılıkla mücadeleye katkı sunacaktır."

VERGİ VE DENETİM RİSKİ

Çolak, ticari faaliyet niteliği taşıdığı tespit edilen düzenli ve yüksek tutarlı transferlerin kayıt dışı gelir sayılabileceğini ve cezalı vergilendirmeye konu olabileceğini belirterek "Ticari bir faaliyet arz etmeyen, bireysel işlemlere dayalı borç ve alacaklar ile hibe gibi ödeme kalemleri dışında hesaba gelen yüksek tutarlı ve düzenli para transferleri, vergi denetimleri sonucu ticari nitelik taşıdığı tespit ve ispat edildiğinde, kayıt dışı gelir ve kazanç olarak cezalı vergilendirmeye konu edilebilecektir." dedi.

ADLİ SORUŞTURMA VE CEZA UYARISI

Kaynağı belirsiz yüksek tutarlı işlemlerin suç gelirlerinin aklanması veya terörün finansmanı kapsamında incelemeye alınabileceğini belirten Çolak, şu uyarıda bulundu:

"İleride kişilerin mağduriyet yaşamaması için yaptıkları IBAN transferlerine, 'açıklama' yazmaları ve gerekçelendirmeleri, bilmedikleri ve teyit etmedikleri IBAN kullanmamaları, mal ve hizmet aldıkları işletme unvanları ile IBAN eşleşmesine dikkat etmeleri, ödemeleri karşılığında yasal belge istemeleri yerinde olacaktır."