Algoritma üzerinden iş dağıtan yerli ve yabancı dijital platformlarda çalışan milyonlarca kişi için yeni bir yasal düzenleme hazırlanıyor. Hükümetin üzerinde çalıştığı sistemle birlikte çalışanların sosyal güvenlik primleri ve bazı kesintiler, ücretleri ödenmeden önce doğrudan kaynağından yapılacak. İşsizlik ve sağlık sigortası da düzenlemenin temel parçaları arasında yer alacak.
PANDEMİ SONRASI HIZLA YAYGINLAŞTI
Pandemi döneminden sonra özellikle kargo, yemek dağıtımı ve kurye hizmetlerinde dijital platform çalışmaları büyük artış gösterdi. Ancak bu alanda çalışanların sosyal güvenlik ve iş güvencesine dair net bir yasal çerçeve bulunmaması uzun süredir tartışma konusu oluyordu.
ÇALIŞMA MODELLERİ İKİYE AYRILIYOR
Dijital platform çalışmaları genel olarak iki başlık altında toplanıyor:
-Bilgisayar ve internet üzerinden yapılan sanal işler
-Talep üzerine ve konum bazlı yürütülen saha çalışmaları
Her iki modelde de çalışanların statüsü ve hakları konusunda belirsizlikler sürüyor.
BAKANLIK HAREKETE GEÇTİ
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, serbest çalışanlar ile dijital platform şirketlerine yönelik kapsamlı bir düzenleme hazırlığı başlattı. Bu süreçte algoritmaların iş dağıtımı, performans ölçümü ve ücretlendirme üzerindeki etkisinin sınırlarının netleştirilmesi planlanıyor. Esnek çalışma yapısının korunacağı, çalışanların kendi saatlerini belirleyebileceği ifade edildi.
ÇALIŞAN HAKLARI GÜVENCE ALTINA ALINACAK
Yeni düzenleme ile:
-İş sağlığı ve güvenliği kriterleri belirlenecek,
-İşsizlik, sağlık ve emeklilik hakları için yasal zemin oluşturulacak,
-Platformların keyfi işten çıkarma uygulamalarının önüne geçilecek,
-Sendikal haklara erişim artırılacak,
-Mesleki yeterlilik ve belgelendirme süreçleri desteklenecek,
Ayrıca dijital platform ekosisteminin kayıt altına alınması bekleniyor.
PRİM KESİNTİLERİ KAYNAKTAN YAPILACAK
Yeni sistemle birlikte sosyal güvenlik primleri, çalışanın kazancı ödenmeden önce otomatik olarak kesilecek. Bu uygulamanın kayıt dışı çalışmayı azaltması ve çalışanların sosyal güvenlik şemsiyesi altına alınmasını kolaylaştırması bekleniyor. Prim ödeme güçlüğü yaşayanlar için de kolaylık sağlanacağı belirtildi.
