Milyonlarca kişi yüksek enflasyon altında gelirini korumaya çalışırken, Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) ödemeleriyle ilgili dikkat çeken bir analiz paylaşıldı. SGK Başuzmanı İsa Karakaş, özellikle 4/1-a (SSK) ve 4/1-b (Bağ-Kur) sigortalılık statülerini kapsayan değerlendirmelerde, hak sahiplerinin gelirini artırabilecek durumları tek tek açıkladı.
DUL EŞLER İÇİN ÇİFT MAAŞ YOLU AÇIK
Sistem, eşini kaybeden ve kendisi de emekli olan kişiler için esnek kurallar uyguluyor. Kendi çalışması nedeniyle emekli aylığı alan bir kişi, vefat eden resmi nikahlı eşinden dolayı "ölüm aylığı" da alabiliyor.
-Kendi Maaşı + Eşin Maaşı: Emekli aylığı alan bir kişinin maaşı kesilmez; eşinden gelen hak da buna eklenir. Örneğin, 32.500 TL emekli aylığı alan bir kişi, eşinden 17.500 TL hak kazanırsa toplam 50.000 TL ödeme alır.
-Tercih Hakkı: Hem eşten hem de anne-babadan aylık hakkı doğarsa, en yüksek olan tercih edilir.
-Birden Fazla Evlilik: Önceki eşinden ve sonraki eşinden aylık hakkı olan dullara en yüksek olan aylık bağlanır.
-İş Kazası İstisnası: Sürekli iş göremezlik geliri alanlar, ölen eşinden aldıkları geliri de alabilirler.
YETİM ÇOCUKLARA “TAM + YARIM” FORMÜLÜ
Hem annesini hem de babasını kaybeden yetim çocuklar için SGK iki dosya üzerinden ödeme yapıyor:
-Hesaplama: Babadan 20.000 TL, anneden 10.000 TL hak kazanan bir çocuğa; yüksek olanın (baba) tamamı, düşük olanın (anne) yarısı olan 5.000 TL ödenir. Toplam 25.000 TL elde edilir.
-İş Kazası Durumu: Anne ve babanın iş kazası veya meslek hastalığı sonucu vefatı halinde de yüksek gelirin tamamı, düşük olanın yarısı bağlanır.
EVLAT ACISI ÇEKEN ANNE VE BABALARA DESTEK
Birden fazla çocuğunu kaybeden anne ve babalar için sistem benzer şekilde işliyor. Şartlar oluştuğunda, en fazla ödeme sağlayan ilk iki dosya üzerinden yüksek olanın tamamı, düşük olanın yarısı ödeniyor.
MALULLÜK VE YAŞLILIK AYLIĞI AYNI ANDA ALINIR MI?
Kişi hem malullük hem de yaşlılık aylığına hak kazanırsa sistem "çift maaş" vermiyor:
-Yüksek Olan Bağlanır: İki maaştan hangisi yüksekse o ödenir. Miktarlar eşitse yaşlılık aylığı tercih edilir.
-Vazife Malulleri: Tek istisna vazife malulleridir. Vazife malulü olup tekrar çalışmaya başlayanlar, şartlar sağlandığında her iki aylığı da alabilir.
HAKLAR “TALEP” İLE BAŞLIYOR
Uzman İsa Karakaş, sistemin karmaşıklığına dikkat çekerek milyonlarca hak sahibini uyardı:
-“Sosyal güvenlikte haklar talep ile başlar.”
-Şartları uyanların mutlaka SGK kayıtlarını kontrol ettirmesi ve başvuru yapması gerekiyor. Yasalar en yüksek geliri alma hakkını korusa da başvuru yapılmadığında hak kaybı yaşanabiliyor.
