Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun” ile adalet sisteminde önemli değişiklikler yapıldı.

Kamuoyunda “12. Yargı Paketi” olarak bilinen düzenleme kapsamında, banka hesabını haksız menfaat elde etmek amacıyla başkasının kullanımına açan kişilere yönelik cezalarda indirime gidildi. Bunun yanı sıra duruşmalar arasındaki sürelere üst sınır getirilirken, hakim ve savcı yardımcılarının eğitim süreçlerine ilişkin esaslar da yeniden düzenlendi.

Yürürlüğe giren düzenlemeyle birlikte hayata geçirilen başlıca değişiklikler, 10 önemli maddede öne çıktı:

1- Banka hesap bilgilerini başkalarıyla paylaşanlara ceza indirimi

Türk Ceza Kanunu’nun (TCK) nitelikli dolandırıcılığa ilişkin 158. maddesine eklenen fıkrayla, dolandırıcılık veya nitelikli dolandırıcılık suçuna yalnızca banka hesabını, kredi kartını ya da ödeme araçlarını başkasının kullanımına sunarak iştirak eden kişilere uygulanacak cezada indirime gidildi. Bu kapsamda, kendisine veya başkasına haksız menfaat sağlama amacıyla hesap ya da ödeme araçlarının kullanımını sağlayan zorunlu bilgileri veya araçları başkasına veren kişilerin cezası yarı oranında indirilecek.

2. Eski dosyalardaki “IBAN mağduriyeti” iddialarına yeni düzenleme

Kanunun yürürlüğe girmesinden önce dolandırıcılık veya nitelikli dolandırıcılık suçlarından hüküm giyen ve dosyası kanun yolu incelemesinde bulunan sanıklar için de yeni düzenlemeden yararlanma imkanı getirildi. Şartları taşıyan dosyalar bölge adliye mahkemelerince bozulabilecek ve ilk derece mahkemelerine gönderilecek. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığında bulunan dosyalar da ilgili usule göre ilk derece mahkemelerine iletilecek.
İnfaz aşamasındaki bazı hükümlüler de yeni düzenlemeden yararlanabilecek. Bu kişilerin, mahkemenin yapacağı bildirimin ardından 6 ay içinde mağdurun zararını tamamen gidermesi halinde TCK’nin etkin pişmanlık hükümlerinden faydalanmasının önü açılacak. Zarar tamamen karşılanıncaya kadar infazın ertelenmesine veya durdurulmasına karar verilemeyecek.

3. Sözleşmede faiz oranı yoksa hesaplama nasıl yapılacak?

Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun’da yapılan değişiklikle, sözleşmede ödeme miktarı belirlenmemiş ve faiz uygulanması gereken durumlarda kullanılacak oran yeniden düzenlendi.

Buna göre, Türk Borçlar Kanunu ve Türk Ticaret Kanunu kapsamında faiz ödenmesi gereken hallerde, TCMB’nin önceki yılın 31 Aralık tarihinde kısa vadeli kredi işlemleri için uyguladığı reeskont oranının yüzde 80’i esas alınacak. Oranın yılın ikinci yarısında belirli bir farkla değişmesi halinde ise 30 Haziran’daki oran üzerinden yeni hesaplama yapılacak.

4. Hakim ve savcı yardımcılarının eğitiminde yeni dönem

Hakim ve Savcılar Kanunu’ndaki değişiklikle hakim ve savcı yardımcıları ile idari yargı hakim yardımcılarının eğitim programları yeniden şekillendirildi.
Eğitimlerde anayasa ve insan hakları hukuku, ceza ve özel hukuk, idare ve vergi hukuku, usul hukuku, duruşma yönetimi, karar yazımı, adalet hizmetlerinin yönetimi ve denetimi gibi alanlara yer verilecek. Ayrıca uluslararası kuruluşlar, sık karşılaşılan dava türleri ve kişisel gelişim konularında da eğitim verilecek.

Yazılı sınavlarda eğitim programında yer alan konulardan sorular yöneltilecek. Sözlü sınavlarda ise adayların hukuki bilgi ve uygulama becerilerinin yanı sıra mesleki yeterliliği, hukuki sorunları çözme ve ifade etme kabiliyeti, temsil yeteneği, Türkçeyi kullanma becerisi ile genel kültür düzeyi değerlendirilecek.

Mesleğin gerektirdiği hukuki bilgiyle çözülebilecek konularda bilirkişiye başvurulması halinde ise uyarma cezası uygulanabilecek.

5. Genetik verilerin saklanmasına ve silinmesine süre sınırı

Ceza Muhakemesi Kanunu’nda genetik inceleme sonuçlarının gizliliğine ilişkin hükümler yeniden düzenlendi. Buna göre elde edilen sonuçlar, kimlik bilgilerinden arındırılarak özel bir sisteme kaydedilecek ve delil olarak dosyada muhafaza edilecek.

Kovuşturmaya yer olmadığı kararının kesinleşmesi, beraat veya ceza verilmesine yer olmadığı kararının kesinleşmesi gibi durumlarda kayıtlar derhal silinecek. Diğer hallerde ise mahkeme kararının kesinleşmesinden itibaren 20 yılın geçmesiyle bilgiler cumhuriyet savcısının huzurunda yok edilecek.
Kişi, şartların ortadan kalkması veya haklı bir neden bulunması halinde kendisine ait genetik verilerin silinmesini hakim veya mahkemeden talep edebilecek. Söz konusu kayıtlar, devam eden soruşturma veya kovuşturmalarda maddi gerçeğin ortaya çıkarılması amacıyla yetkili makamların kararıyla kullanılabilecek.

6. HAGB için 2 yıl ve altındaki cezalar esas alınacak

Yeni düzenlemeyle Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) uygulamasının kapsamı yeniden belirlendi. Buna göre, yargılama sonucunda verilen hapis cezasının 2 yıl veya daha az olması ya da adli para cezasına hükmedilmesi halinde HAGB kararı verilebilecek.

Uygulama için sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkum olmamış olması, yeniden suç işlemeyeceğine dair mahkemede kanaat oluşması ve mağdurun ya da kamunun uğradığı zararın tamamen giderilmesi şartları aranacak.

HAGB kararı verilen sanık 5 yıl süreyle denetim altında tutulacak. Bu süre içerisinde kasıtlı bir suç nedeniyle yeniden HAGB uygulanamayacak.

7. Bazı suçlarda HAGB uygulanamayacak

Yeni HAGB düzenlemesinin kapsamı bazı suçlar bakımından sınırlandırıldı.

İşkence ve eziyet suçları ile kamu görevlilerinin görevleri nedeniyle işlediği ve Anayasa’nın 17. maddesi kapsamında kötü muamele niteliğinde değerlendirilebilecek suçlarda HAGB hükümleri uygulanmayacak.

8. Hukuk davalarında duruşmalar daha sık yapılacak

Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nda yapılan değişiklikle duruşmalar arasındaki sürelere üst sınır getirildi. Buna göre duruşmalar arasında kural olarak 3 aydan daha uzun süre bulunamayacak.

Bilirkişi incelemesinin uzaması veya istinabe yoluyla yapılacak işlemler gibi zorunlu durumlarda hakim, gerekçesini belirtmek şartıyla daha uzun bir süre belirleyebilecek.

Ses ve görüntü aktarımı yoluyla duruşmaya katılan kişiler bakımından da bazı işlemlerde elle atılan imzaya ilişkin hükümler uygulanmayacak. Bu düzenleme, kanunun yayımlandığı tarihten 3 ay sonra yürürlüğe girecek.

9. Bazı tazminatlarda faiz başlangıç tarihi netleşti

Türk Borçlar Kanunu’nda yapılan değişiklikle, çalışma gücünün azalması veya tamamen kaybedilmesi nedeniyle oluşan zararlar ile destekten yoksun kalma tazminatlarında kanuni faizin hangi tarihten itibaren uygulanacağı açıkça düzenlendi.

Kazancın bilindiği döneme ilişkin hesaplanan tazminat tutarına haksız fiilin veya zarara yol açan olayın meydana geldiği tarihten itibaren faiz işletilecek.

Kazancın belirlenemediği döneme ilişkin tazminatlarda ise faiz karar tarihinden itibaren uygulanacak.

Daha önce ifa amacıyla yapılan ödemeler de ödeme tarihine göre hesaplanan tazminat miktarından oransal olarak mahsup edilecek.

10. Danıştay’daki daire sayısına ilişkin süre uzatıldı

Danıştay Kanunu’nda yapılan değişiklikle, Danıştay’daki daire sayısının 10’a indirilmesine ilişkin süre 4 yıl daha uzatıldı. Daha önce 23 Temmuz 2026’da

sona ermesi öngörülen süre, 23 Temmuz 2030’a kadar uzatılacak.
Ayrıca daire sayısının azaltılamaması nedeniyle boşalan her iki üyelik için bir üye seçilmesine ilişkin uygulamadan da aynı tarihe kadar vazgeçilecek.