Vatandaşlık maaşı olarak bilinen “Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi”nin çerçevesi netleşiyor. İlk etapta 2.5 milyon haneye 1.5 trilyon TL destek ödemesi planlanıyor. İktidara yakın medya Yeni Asır'ın haberine göre, taslak çalışmada, vatandaşlık maaşından yararlanmak için bir ailede eve giren toplam gelirin en düşük emekli maaşı olan 23 bin 552 TL’nin altında bulunması gerekiyor.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın kamuoyuna açıkladığı, “vatandaşlık maaşı” olarak bilinen Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi’nin (GETAD) çerçevesi netleşiyor. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının koordinasyonunda yürütülen taslak çalışmada, hanelerin gelir durumunun belirlenmesi ve ihtiyaçlara göre kademeli destek sağlanması hedefleniyor. İlk belirlemelere göre 2,5 milyon haneye yönelik toplam 1,5 trilyon TL’lik destek planlanıyor.

VATANDAŞLIK MAAŞI NEDİR?

Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi (GETAD), hane halkı geliri belirlenen seviyenin altında kalan ailelerin gelirini tamamlamayı amaçlayan bir sosyal yardım modeli. Taslak çalışmada, desteğin hanelerin ihtiyaçları ve gelir durumları dikkate alınarak belirlenmesi öngörülüyor.

YARARLANMA ŞARTI NE OLACAK?

Taslak çalışmaya göre vatandaşlık maaşından yararlanabilmek için haneye giren toplam gelirin, 23 bin 552 TL olarak belirtilen en düşük emekli aylığının altında olması gerekiyor. Bu tutarın üzerindeki gelire sahip hanelerin destek kapsamına alınmaması planlanıyor.

HANGİ KALEMLERDE DESTEK VERİLECEK?

Destek ödemelerinin elektrik, doğal gaz, barınma ve yakacak yardımlarını kapsayan konut desteğinin yanı sıra çocuk yardımı, kira, abonelik faturaları ve gıda yardımı gibi kalemlerde yapılması planlanıyor. Yardım miktarlarının, hanelerin ihtiyaçlarına göre kademeli olarak belirlenmesi hedefleniyor.

HANE GELİRİ NASIL BELİRLENECEK?

İhtiyaç sahibi vatandaşların gelir durumunun tespitinde Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıflarının verilerinden yararlanılması öngörülüyor. SGK kayıtları, Gelir İdaresi Başkanlığı verileri, banka hesap hareketleri ve tapu kayıtları gibi bilgilerin değerlendirilmesi planlanıyor.

Bu veriler üzerinden hanelerin maaş ve diğer gelirleri, kira ödeyip ödemedikleri, çocuk sahibi olup olmadıkları, yalnız yaşayıp yaşamadıkları ve sürekli bakım ihtiyacı bulunup bulunmadığı belirlenecek. Taslakta, gelir tespiti için kapı kapı dolaşılması yerine mevcut verilerden yararlanılması öngörülüyor.

Sistemin emeklileri de kapsaması planlanıyor.

KİRA, GIDA VE ENERJİ DESTEĞİ NASIL BELİRLENECEK?

Yardımların, hanelerin gelir durumları ve yaşadıkları bölgenin koşulları dikkate alınarak belirlenmesi hedefleniyor. Örneğin, hanenin gelirinin yalnızca 23 bin 552 TL olduğu ve kira ödediği bir durumda kira desteği verilmesi değerlendirilecek. Özellikle büyükşehirlerde kira yardımına öncelik verilmesi planlanıyor.

Erzurum, Sivas, Ardahan ve Kars gibi kış koşullarının ağır geçtiği illerde enerji desteğinin öne çıkması bekleniyor. Kırsal bölgelerde ve kentlerin çevresindeki yerleşimlerde ise gıda yardımlarının ağırlık kazanması öngörülüyor.

Hanelerin ihtiyaçlarına göre kira, gıda ve enerji desteği gibi birden fazla yardım kaleminden yararlanabilmesi planlanırken, toplam ödeme tutarının belirlenen üst sınırı aşmaması hedefleniyor.

YAŞLI VE BAKIMA MUHTAÇ KİŞİLERE ÖNCELİK

Taslak sistemde, yaşlı nüfusun ihtiyaçlarının da dikkate alınması öngörülüyor. Sürekli hastalığı bulunan ve bakıma muhtaç kişiler, öncelikli destek grupları arasında değerlendirilecek.

SOSYAL YARDIMLARIN MEVCUT DURUMU

Haberde yer alan bilgilere göre, 2026 yılı için sosyal yardımlara ayrılan kaynak 917 milyar TL olarak belirlenirken, bunun 388 milyar TL’lik bölümünün Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı aracılığıyla vatandaşlara ulaştırılması planlanıyor. Devletin mevcut durumda 67 ayrı yardım kalemi üzerinden sosyal destek sağladığı belirtiliyor.

2,5 MİLYON HANEYE DESTEK PLANLANIYOR

Yapılan etki analizi çalışmasında, sistemden yararlanabilecek ihtiyaç sahibi hane sayısının 2,5 milyona ulaşabileceği ve toplam destek tutarının 1,5 trilyon TL seviyesinde olabileceği öngörülüyor. Söz konusu rakamlar, taslak çalışmada yer alan tahminler olarak aktarılıyor.

ÖDEMELER NE ZAMAN BAŞLAYACAK?

Taslağa göre, il bazındaki tespitlerin ardından sistemin ilk olarak pilot bölgelerde uygulanması planlanıyor. Pilot illerin Aralık 2026’ya kadar belirlenmesi, ödemelerin ise 2027 yılının ilk çeyreğinde başlaması hedefleniyor.

Pilot uygulamanın sonuçlarının değerlendirilmesinin ardından sistemin 2027 yılı içerisinde tüm illere yaygınlaştırılması öngörülüyor.

İSTİHDAMA KATILIM ENGELLENMEYECEK

Sistemin, istihdamı ve iş gücüne katılımı olumsuz etkilemeyecek şekilde tasarlanması hedefleniyor. Düzenlemenin hayata geçirilmesi için önümüzdeki süreçte Meclis’e yasa teklifi sunulması planlanıyor.

BAŞVURULAR NASIL YAPILACAK?

Taslakta, destekten yararlanmak isteyen vatandaşların oluşturulacak merkezi sisteme kayıt yaptırması öngörülüyor. Başvuruların e-Devlet üzerinden ve Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları aracılığıyla alınması planlanıyor.

Başvuruların, belirlenecek kriterler doğrultusunda elektronik sistem üzerinden değerlendirilmesi hedefleniyor.

GELİRİ ARTANLARIN DESTEĞİ KESİLECEK Mİ?

Taslak çalışmaya göre, destekten yararlanan hanelerin gelir durumlarının her ay elektronik sistem üzerinden kontrol edilmesi planlanıyor. Hane gelirinde belirlenen sınırları aşan bir artış tespit edilmesi halinde ilgili hanenin destek kapsamından çıkarılması öngörülüyor.

VATANDAŞLIK MAAŞI KARTI VERİLECEK Mİ?

Planlamaya göre, destek almaya hak kazanan vatandaşlara özel bir “vatandaşlık maaşı kartı” verilmesi öngörülüyor. Yardım ödemelerinin bu kartta toplanması, vatandaşların destek tutarının bir bölümünü nakit çekebilmesi ve gıda ile temizlik ürünleri gibi temel ihtiyaçlarını kart üzerinden indirimli olarak karşılayabilmesi planlanıyor.

 

Başvuru koşulları, ödeme tutarları ve uygulama takvimiyle ilgili kesin hükümler, düzenlemenin resmiyet kazanmasıyla netleşecek.