Gürkan Hacır
1 Ağustos 2022

Uzaya çıkan ilk Türk..!


Tam 5 ay önce duyuruldu.

Milli uzay programıyla uzaya gönderilecek ilk Türk vatandaşları için kayıtlar başladı.

45 yaşını geçmemiş…

Mühendislik, fen bilimleri, temel bilimler, alanlarında  eğitim ve tıp fakültelerinden lisans derecesine sahip…

Çok iyi derecede İngilizce bilecek…

149.5 cm-190.5 cm arası boya…

43 ile 110 kilogram arası ağırlığa sahip olacak…

★★★

Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mustafa Varank, başvuruda bulunanlar içinden 150 kişinin seçildiğini duyurdu.

Bu arada uzaya gitmek için başvuran binlerce vatandaşımız olmuş.

★★★

Peki gerçekten gidecek olan vatandaşımız… Uzaya çıkan ilk Türk mü olacak?

Yani…

Daha önceden…

Uzaya çıkan hiç Türk olmuş muydu?

★★★

Şamanizm ve Türk dünyası araştırmaları yapan sevgili dostum Dr. Timur Davletov’dan öğrenmiştim.

Kemalyeri dergisinde yazmıştı.

Uzaya ilk çıkan Türk…

Bir Cuvaş Türkü olan Andriyan Nikolayev’di.

Andriyan Nikolayev

★★★

Nikolayev uzaya ilk çıkan insan olan kozmonot Yuri Gagarin’den hemen sonra uzaya çıkmıştı.

Gagarin’in ekibindendi.

11 Ağustos 1961’de uzaya çıkan 5. insandı.

Uzay aracının ismi Vostok-3’tü.

Uzayda iki seferde toplam 21 gün kaldı.

★★★

Nikolayev Cuvaşistan’ın Şurşal köyünde dünyaya geldi.

Şurşal köyü Cuvaş Türkleri’nden oluşan bir köydü.

Kendi dilleri olan Cuvaşçayı konuşan Cuvaşlılar adet, gelenek ve müzik olarak Türk kültürünün takipçisiydiler.

Nikolayev dönemin Sovyetlerinde subay olarak yetiştirildi.

Daha sonra uzay çalışmalarında bulundu.

Uzaya çıkacak ilk kozmonot ekip içinde yer alarak eğitildi.

Nikolayev ve eşi Valentina Treşkeva

★★★

Evlendiği eşi Valentina Treşkeva da uzaya çıkan dünyadaki ilk kadın kozmonottu.

Eşi Nikolayev’den 2 yıl sonra o da uzaya çıkmayı başardı.

Vostok-4 uzay aracıyla çıktı.

Dönüşünde uzay kapsülü onu Altay Dağı eteklerine bıraktı.

Dönemin Sovyetler Birliği Başkanı Nikita Kuruşçev kabul etti.

Ve adına basılmış madeni para hediye etti.

★★★

Nikolyev ve Treşkeva’nın evliliklerinden bir kızları oldu.

Adı: Elena…

Dünyada anne ve babası kozmonot olup uzaya çıkan tek çocuk Elena oldu.

★★★

Bu bilgileri Dr. Timur Davletov’un makalesinden öğrendik ama gazeteci ve tv programcısı NTV’den Ahmet Yeşiltepe’nin de hakkını yemeyelim.

2020’de Ahmet Yeşiltepe bizzat Nikolayev’in doğduğu büyüdüğü topraklara giderek ekrana taşımış.

NTV’de yayınlanmış… Ben izleyemedim.

Ama not etmiş olayım.

★★★

Davletov makalesinde kozmonot Nikolayev’in uzayda türkü de söylediği yazıyor.

Sanırım dönemin kaynaklarında geçmiş…

Nikolayev’le yapılan röportajlarda ifade etmiş olabilir.

O halde türkülerimiz uzayda da yankı bulmuş diyebiliriz.

Hangi türküleri söyledi acaba…

Ezgisi bize aşina olanlar var mıydı?

Nikolayev

★★★

Kozmonot Nikolayev’in adı Ay’daki bir kratere verildi.

Yani aydaki bir kraterin adı Nikolayev Krateri…

2004 yılında Rusya Uzay Araştırmaları Merkezi kozmonot Nikolayev adına bir altın madalya ihdas ettiler.

Bitmedi.

Cuvaşistan’da müzesi açıldı.

Ve…

Yapılan halk oylamasıyla başkent Çeboksari Uluslar Arası Havaalanı’na Nikolayev’in adı verildi.

★★★

Nikolayev 3 Temmuz 2004 günü uzay tarihinde önemli bir isim bırakarak hayata gözlerini yumdu.

★★★

İşte böyle…

Uzaya niyetlenmiş gençlerimizin hevesini kırmak istemem…

Ama uzaya çıkmayı başarırlarsa uzaya çıkan ikinci Türk olacaklar.

Olsun… O da önemli bir başarıdır…

★★★

Ama… Onlara minik bir tavsiyem olacak…

Uzay yolcuğuna çıkmadan Nikolayev’in hayatını okusunlar…

Ve…

O’nun uzayda seslendirdiği türküyü bulup öğrensinler…

Türkülerimizin uzayda 60 yıl sonra yeniden yankılanması ne hoş olur…

Yazarlar

Uzaya çıkan ilk Türk..!
Gürkan Hacır